Το αγαπημένο βουνό της Αττικής βαθιά τραυματισμένο

ΕΠΙΦΥΛΛΙΔΑ   

του Φίλιππου Νικολόπουλου

Αν/τη Καθηγητή Κοινωνιολογίας

Παν/μίου Ινδιανάπολης

και Uindy Athens- συγγραφέα

Αφιερωμένο στους ορειβάτες και πεζοπόρους φίλους της Πάρνηθας

Ο εσωτερικός διάλογος του ορειβάτη, του πεζοπόρου, ή ακόμη και του απλού φυσιολάτρη, με το βουνό είναι μια κατάσταση που δεν εκφράζεται εύκολα με λεκτικά σχήματα ή λογικές έννοιες. Πέρα απ’ τις «εξωτερικές διαδρομές» μέσα στους ορεινούς τόπους, υπάρχουν οι «εσωτερικές διαδρομές» σ’ ένα ενιαίο φυσικό ορεινό – ανθρώπινο – πνευματικό – ψυχικό τοπίο, ένα τοπίο πολύ μεγαλύτερου βάθους, με συμβολικά σημεία, σταθμούς και κορυφώσεις. Η εξερεύνηση, οι δράσεις και το σύνολο των συμβάντων σ’ αυτό το χώρο των εσωτερικών επαφών και δι-αντιδράσεων έχουν πολύ περισσότερη σημασία και πλούτο. Ό,τι αφουγκράζεσαι και νοιώθεις σ¨αυτόν  τον “εσωτερικό” χώρο  είναι πολύ πιο συναρπαστικό απ’ αυτά που αντιλαμβάνεσαι με τις φυσικές σου αισθήσεις.

Το «φυσικό» είναι η αφορμή για τις «εσωτερικές συνομιλίες», για τις «εσωτερικές διεισδύσεις», για την ανάδειξη κορφών που  αντικρίζονται, πλησιάζονται και περπατιούνται με τα μάτια και τα μέλη της καρδιάς. Η μυστική επαφή με το «φυσικό» αποτελεί ένα συνταρακτικό γεγονός του εσωτερικού κόσμου σου, που εμπλουτίζει τόσο εσένα, όσο και τις διαστάσεις του ίδιου του εξωτερικού κόσμου, καθώς τις αντικρίζεις με «άλλα» μάτια και «άλλες» αισθήσεις. Πρόκειται για τη διαμόρφωση ενός διαρκούς ενεργειακού πεδίου, που ακουμπά και αναζωογονεί τα μάτια της ύπαρξής σου και της δίνει νέες δυνατότητες ανύψωσης.

Στην αγκαλιά των βουνών εμπνέεσαι, χαίρεσαι αίσθημα ελευθερίας και ρώμης, αφήνεσαι σε πετάγματα που σε φέρνουν σε ύψη μεγαλειώδη. Είν’ αλήθεια ότι το αίσθημα της υψηλοφροσύνης ταιριάζει κατ’ εξοχήν στους εραστές των ορέων, όπως βέβαια και το θάρρος του ύψους και της εγκατακρήμνισης. Κι αυτά φυσικά τα χαρακτηριστικά τα κατανοούν πιότερο οι ποιητικές ψυχές, που αναζητούν στην ίδια την πράξη και τη ζωή τη φλόγα της ποίησης, αδιαφο­ρώντας για το όποιο τίμημα.

Όχι λίγες φορές αυτές και παρόμοιες σκέψεις με συντροφεύουν στις μοναχικές πεζοπορικές μου διαδρομές στα μονοπάτια, στις πλαγιές, στις λάκκες, στα ισώματα, στις χαράδρες και στις κορφές του αγαπημένου βουνού, του ψηλότερου κα πιο ελατοσκεπασμένου βουνού της Αττικής, της Πάρνηθας. Ήταν και είναι η πιο κοντινή ορεινή «άγρια γωνιά», ο πιο κοντινός εθνικός δρυμός, όταν θελήσεις να «δραπετεύσεις» απ’ τη «φυλακή της μεγαλούπολης” και αποφασίσεις να ξεχάσεις προς στιγμή τις σκοτούρες, τις έγνοιες και τις εντάσεις της. Εκτεταμένος ορεινός όγκος στα ΒΑ της Αττικής με σχετικά ομαλό ορεινό ανάγλυφο μπορεί να σου προσφέρει πάνω από 200 διαδρομές μέσα από μονοπάτια, που διασχίζουν την έκτασή του (έκταση κατάφυτη, τουλάχιστον πριν από την καταστρεπτική πυρκαγιά του 2007) σχεδόν και προς τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα: Χούνη –Μαυροβούνι - Μπάφι – Φλαμπούρι –Μόλα – Σκίπιζα - Αγ. Τριάδα – Παλαιοχώρι – Καραμπόλα – Όρνιο – Κανταλίδι – Ξεροβούνι - Κατσιμίδι – Βούντεμα - Μεγάλο και Μικρό Αρμένι – Σαλονίκη –  Πύριζα - ρεματιά Χάραδρου Μπελέτσι - Κυρά – Αγέρας –– Πλατυβούνι – Ντράσιζα - Μαυρόρεμα  Πετράλωνα– Κακιά Ράχη – ρεματιά Καμπέρας –  ρεματιά Μποντιάς – Σπήλαιο Πάνα – Βουνό Φυλής – Κλημέντι – Λέντριζα - Μπόρσι –ρεματιά Γκούρας.

Η ορεινή αδελφική αγκαλιά πάντα σε περιμένει, σε σχετικά μικρή απόσταση, να σε ξεκουράσει και να σε αναζωογονήσει, όποτε καταφέρεις ν’ απεγκλωβιστείς απ’ τα σύγχρονα «αθηναϊκά τείχη». Σε περιμένει ειλικρινής και  απροκατάληπτη, ανοικτή σε καλούς και κακούς, όποτε  καταφέρεις να κάνεις πέρα τις πιέσεις και τα άγχη που σου δημιουργούνται από μια πόλη, που δεν μπόρεσε να κρατήσει πολεοδομική και δημογραφική ισορροπία μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο και τις τραυματικές κοινωνικοπολιτικές καταστάσεις που ακολούθησαν. Η ανάσα μέσα στη βρώμικη και πνιγηρή ατμόσφαιρα, ιδίως τα καλοκαίρια με τις υψηλές θερμοκρασίες, δυσανασχετεί κι αναζητά την λύτρωσή της σε ελεύθερους κι ανοικτούς ορεινούς τόπους, όπου τα δάση προσφέρουν απλόχερα το αντίδοτο στην «αρρώστια των ρύπων» και στην βαθμιαία «αστεακή δηλητηρίαση».

Απ’ τα παιδικά μου χρόνια έτσι ένοιωθα αυτό το βουνό, χειμώνα-καλοκαίρι, με ή χωρίς χιόνια, με βαριά συννεφιά ή λιακάδα, με ομίχλη ή πεντακάθαρη ατμόσφαιρα. Οι επισκέψεις και πεζοπορίες μου ήταν σαν να γινόντουσαν πάντα σ’ ένα χώρο καταδικό μου, σ’ ένα χώρο που τον δικαιούμαι, αλλά και οφείλω αμείωτα να τον φροντίζω. Αναμνήσεις ατέλειωτες. Με φίλους και δικούς μου. Αλλά και μόνος.

Βέβαια, αυτό το «μόνος» είναι σχετικό. Γιατί περπατώντας μέσα σ’ ένα ορεινό  περιβάλλον που το αγαπάς και που «συμπορεύεσαι» μαζί του απ’ τα .μικράτα σου αισθάνεσαι παντού συντροφιές και φίλους, ακόμη και χωρίς ανθρώπινη παρουσία: έλατα, πεύκα, κουμαριές, ιτιές, άγριοκορομηλιές, αγριοκυπάρισσα, αγριόκεδρα, πλατάνια, αγριολούλουδα, απλοί θάμνοι,πέτρες, βράχοι, κορφές όχι απλώς σου μιλούν, σαν ζωντανές υπάρξεις, αλλά νιώθεις ότι εσύ κι αυτά αποτελείτε την ίδια παρέα, την ίδια φυσική κοινότητα που διαπερνιέται απ’ τους δικούς της νόμους, απ’ το δικό της πνεύμα αλληλεγγύης και συντροφικότητας.

Θυμάμαι, παιδί ακόμη, όταν γυρνούσα νύκτα στην Αθήνα, ύστερα από ημερήσιες εκδρομές, αισθανόμουνα θλίψη κι ανησυχία που άφηνα πίσω μου ακόμη και “τους άψυχους φίλους μου”, τις απλές πέτρες και βράχους, λες κι αυτοί ακόμη στο βάθος είχαν ψυχή και στενοχωριόντουσαν για τον αποχωρισμό τους απ’ την ανθρώπινη παρουσία. Τότε  ένοιωθα πολύ έντονα τη ζεστασιά της ανθρώπινης κοινότητας (την αλλοτρίωση και την εσωτερική ερήμωση δεν  τις είχα αισθανθεί ακόμη) και κουβαλούσα αρκετές φορές μικρούς «άψυχους φίλους» μέσ’ τις τσέπες μου για να τους μεταφέρω κοντά μας, γιατί νόμιζα  ότι έτσι  στην “πόλη μας”, “μαζί μας” δεν θα “υπέφεραν από μοναξιά, αλλ’άντίθετα  θα ένοιωθαν  συντροφικά…” .

Μετά τα γυμνασιακά μου χρόνια, άρχισα να πεζοπορώ πιο συστηματικά και πολλές φορές κατασκήνωνα στο βουνό ολονυχτίς, όχι μόνο με καλό καιρό αλλά και με βροχή ή χιονόπτωση. Ήταν ο πιο γρήγορος τρόπος να βρεις άγριες συνθήκες βαρυχειμωνιάς και να αισθανθείς μαζί τους εκείνο το φυσικό πάλεμα κι αντίσταση, που κάνει την ύπαρξή σου να ορθώνεται ισχυρή και πληρέστερα συνειδητοποιημένη. Σε μια ώρα και κάτι από την Αθήνα και βρισκόσουν σ’ ένα πάλλευκο τοπίο, με θολή ατμόσφαιρα κι έναν άνεμο να σου σφυροκοπά το κεφάλι, λες και βρίσκόσουν σε πολική περιοχή. Τόσο κοντά αυτός ο χειμερινός θησαυρός για έναν ορειβάτη! Γιατί στη βαρυχειμωνιά, στον άγριο χιονιά την Πάρνηθα δεν πρέπει ποτέ να την υποτιμάς. Στις βόρειες περιοχές της πάνω απ΄τα χίλια μέτρα (βόρειες πλαγιές Όρνιου και Καραμπόλας,Μόλα, Τσογγάνια, Μακρυλάκκα, Αγόρο, Καψάλα, Ξεροβούνι, Φλαμπούρι κ.α.) το στρώμα του χιονιού γίνεται βαθύ,όχι λίγες φορές η θερμοκρασία πέφτει αρκετούς βαθμούς κάτω απ’ το μηδέν κι ο  άνεμος λυσσομανά.

Αμέτρητες οι ζωντανές αναμνήσεις από χειμερινές περιπέτειες. Πόσες φορές η ορειβατική σκηνή μας  είχε σκεπαστεί  τόσο πολύ από χιόνι, έτσι ώστε από μακρυά δεν διακρινόταν σαν κάτι “τεχνητό.” Φαινόταν, ας πούμε,σαν τμήμα του χιονισμένου εδάφουςή σαν χιονισμένος βράχος ή σαν μεγάλος θάμνος ντυμένος στα ολόλευκά του. Κι εγώ με τη σύντροφό μου μέσα στη σκηνή  να προσπαθούμε να μαγειρέψουμε, ν’ ανεβάσουμε τη θερμοκρασία, να νοιώσουμε ακόμη βαθύτερα την έντονη εσωτερική ζεστασιά που αγκαλιάζει δύο ερωτευμένους ανθρώπους, καθώς παλεύουν κι αντιστέκονται σ’ αντίξοες καιρικές συνθήκες, στα άγρια λευκά δόντια επίφοβης χιονοθύελλας! Φύση, η Μεγάλη Μάννα, αλλά Φύση κι η Μεγάλη Απειλή, ο Μεγάλος Σύντροφος που όχι λίγες στιγμές δικαιολογημένα φοβίζει.          

Στην πραγματικότητα, για ένα συνετό ορειβάτη. που νοιώθει βαθιά την εσωτερική επαφή με το ορεινό στοιχείο, δεν πρόκειται για  απειλητική σύγκρουση με τα “στοιχειά της Φύσης” , αν ξέρει φυσικά να εκτιμά σωστά  και να σέβεται τη δύναμή τους, αλλά για ένα καλοδεχούμενο «παιχνίδι» ικανό να εμπνεύσει. Το πάλεμα μπορεί να είναι ελεγχόμενο κι αποτελεί μια άλλη έκφραση της αρχέγονης ένωσης με τη Μεγάλη Μάννα.!

   Πόσες φορές οι διαδρομές μας μέσα στο χιόνι, ακόμη και στους γνωστούς δασικούς δρόμους και μονοπάτια, ήταν ιδιαίτερα κοπιαστικές, όταν ο λευκός,αλλά πότε-πότε πράγματι βασανιστικός φίλος, μας αγκάλιαζε μέχρι το το στήθος  και το περπάτημα ουσιαστικά ήταν βύθισμα και ξαναβύθισμα μέσα στο   πλούσιο , μαλακό και παρθένο στρώμα του. Άλλες φορές πάλι, έκανα ορειβατικό σκι ή σκι αντοχής στους χιονισμένους δασικούς δρόμους και πλαγιές (προς Λημικό, προς Φλαμπούρι, προς Πετράλωνα, προς Μόλα, προς Κυρά, προς Αέρα, προς Μεσσιανό νερό και προς άλλες τοποθεσίες) ή ακόμη και στον περιφερειακό ασφαλτόδρομο, όταν μεταβαλλόταν σε προσωρινή «χιονοδρομική πίστα»,  ξεκινώντας πρωί και τελειώνοντας νύκτα με φακό κεφαλής.!

Κι όταν κάποιες φορές έπεφτα με δύναμη μέσ’ το χιόνι, το απολάμβανα κι έμενα αρκετά λεπτά βυθισμένος μέσα του. Ήθελα να γίνω ένα μαζί του, αψηφώντας το κρύο ή τον άνεμο και δοσμένος απόλυτα στην αγκαλιά των ονειρικών λευκών πολιτειών και των μαχητικών αισιόδοξων σκέψεων! Όχι λίγες φορές οι χιονοπτώσεις ήταν εντονότατες και κρατούσαν για μεγάλο διάστημα κι ο περιφερειακός δρόμος στο βόρειο τμήμα του μπορεί να ήταν αποκλεισμένος για μήνες, π.χ. από Δεκέμβρη έως Μάρτιο. Ακόμη και τον Μάρτιο μπορούσες να κατέβεις προσεκτικά με σκι πλαγιές στις περιοχές του Μόλα, του Όρνιου, της Κακιάς Ράχης και της Καραμπόλας, μέσα απ’ τα έλατα, υπολογίζοντας με ακρίβεια τη διαδρομή και την ταχύτητά σου.

Τι να πρωτοθυμηθώ! Περπάτημα με ζέστη και καυτό ήλιο, περπάτημα νύκτα, με ομίχλη ή ξαστεριά ή μαγευτικό φεγγαρόφωτο, περπάτημα μέσα σε χαρούμενες κι ευτυχισμένες στιγμές, περπάτημα σαν διέξοδο σε θλίψη, στεναχώριες, καημούς και σεκλέτια. Περπάτημα που θα μπορούσε να θεωρηθεί τάση φυγής, περπάτημα με βαθιές σκέψεις η στοχαστικές αναζητήσεις, που δεν βρίσκουν πιο ταιριαχτή και εμπνευστική συντροφιά απ’ την αργή πεζοπορία στα μονοπάτια των δασοσκεπασμένων πλαγιών και το αγνάντεμα από ψηλά βράχια κορφών και φαραγγιών.

Μια φορά, θυμάμαι, κατέβηκα μια χειμωνιάτικη ημέρα με μια φίλη το μονοπάτι δίπλα απ’ τη χαράδρα της Γκούρας κι έφτασα πέρα απ’ την σπηλιά του Πάνα δίπλα ακριβώς απ’ την όχθη του ορμητικού χειμάρρου. Το νερό ήταν μπόλικο και αφρισμένο. Χτυπούσε με δύναμη τις λευκές πέτρες και άπλωνε ακανόνιστα την ομπρέλα των αφρών του. Βρεχόμασταν αλλά, αν και χειμώνας, μας άρεσε. Καθόμασταν ώρες αμίλητοι και συνάμα ομιλητικοί, αμίλητοι μεταξύ μας και ομιλητικοί με τις νεράιδες των βουερών νερών. Κάποια στιγμή ένοιωσα την κοπέλα που είχα δίπλα μου και το γύρω τοπίο σαν μια και μόνη οντότητα, χωρίς βασανιστικούς διαχωρισμούς. Διάχυτο ερωτικό στοιχείο που υψώνει σε μία αγκαλιά κορμιά,  ψυχές, βράχια, τρεχούμενα νερά και τα τραγούδια τους. Πλησίασα πιο κοντά στην κοίτη κι άρχισα να απευθύνω ποιητικά λόγια στον αγριεμένο υγρό φίλο μου. Τότε, μέσα απ’ την πληθωρική βοή, που σκέπαζε τα πάντα, άρχισαν ν’ ανυψώνονται ποιητικοί ψίθυροι, σα χρησμοί, για λυτρωτικά μυστικά,που μόνο οι μυημένοι στις μαγευτικές τελετουργίες του Φυσικού Βασιλείου μπορούν να καταλάβουν. Μια τρυφερή φωνή βγαλμένη μέσα απ’ την αγριάδα ενός μουγκρητού. Είναι φορές που στο Φυσικό Βασίλειο το παιχνίδι των αντιθέσεων σε εντυπωσιάζει και σε εκστασιάζει. Σε κάνει να νοιώθεις την απεριόριστη εναλλαγή των διαστάσεών του, τη διαφορετικότητα των εκδοχών του, την ποικιλία των ανεπανάληπτων εκφράσεών του, το πολύπτυχο της υπαρξιακής κλιμάκωσης ,μιας κλιμάκωσης που πραγματικά δεν είναι  εύκολο να υποψιαστείς πού τελειώνει.

Άλλες φορές πάλι, σε άγριες, εκρηκτικές και τρομακτικές ακόμη εκφράσεις του Φυσικού Βασιλείου νοιώθεις τα μύχια της ύπαρξής σου ν’ ακουμπούν στα δικά του, λες και μια κοινή φλέβα ορμητικών ξεσπασμάτων να σας ενώνει. Σε μια τέτοια διαπίστωση ο Φρειδερίκος Νίτσε θα πανηγύριζε και θα διατυμπάνιζε γιατί οι «αρρωστιάρικες ηθικές» αυθόρμητα απορρίπτονται απ’ τη δυνατή ανθρώπινη φύση! Στο βάθος είμαστε παιδιά των εκρηγνυόμενων άστρων, των κεραυνών και των ασίγαστων ανέμων!

Όταν με σκούντησε η φίλη μου, ήταν σαν κάποιος να με καλούσε από ένα πεζό κόσμο που είχα ξεχάσει, ήταν σαν κάποιος να ενοχλούσε το πολύτιμο βύθισμα σε μια φυσική ροή που δεν έχει αρχή και τέλος και που σε ραντίζει με αγίασμα αναζωογονητικό! Είχα γίνει ένα με τη βοή του χειμάρρου και την ορμητικότητα των νερών του,  ήμουν σχεδόν μούσκεμα, αλλά με μια φυσική αγαλλίαση στο πρόσωπο.

Μου είπε ότι μέσ’ την αφαίρεσή μου φαινόμουν σαν να «ταξίδευα» σε άλλους κόσμους. Της απάντησα με τη γνωστή ποιητική φράση του Ρεμπώ «Μα η ζωή τελικά είναι  αλλού», ενώ απ’ το μυαλό μου περνούσε ο στίχος του Πωλ Ελυάρ «Αν υπάρχει ένας άλλος κόσμος, βρίσκεται μέσα στον κόσμο αυτόν».

Τι να πρωτοθυμηθώ. Πόσα παρόμοια «βυθίσματα» να φέρω στο νου. Κοντά σε ρυάκια, σε ξέφωτα, σε κορφούλες και σε απάγκια, όταν γύρω μου λυσσομανούσε ο άνεμος. Το αγαπημένο μου βουνό πάντα μου ’δινε τις ευκαιρίες του, πάντα έτοιμο για τα ανεκτίμητα φυσικά του δώρα. Πόσες φορές, αφήνοντας πίσω μου τη βαριά ατμόσφαιρα της μεγαλούπολης, διώχνοντας τα σύννεφα της διανοητικής ζωής του γραφείου, έσπευδα ταχύτατα να πέσω στην αγκαλιά του,  να ξεχάσω και να ξεχαστώ, να ρουφήξω χυμούς ζωής και σφρίγος απ’ τα τεράστια πνευμόνια των δασών του. Κάθε πηγούλα, κάθε στροφή μονοπατιών, κάθε ραχούλα, κάθε ξέφωτο, κάθε σημείο αγναντέματος είχε να μου πει τη δική του ιστορία και μου ’δινε το χέρι του για θερμό χαιρετισμό και καλωσόρισμα.

                                                           -----------------

Μέχρι που ήρθε το μεγάλο, σχεδόν εξοντωτικό χτύπημα τον Ιούνιο 2007. Γιατί η πυρκαγιά εκείνου του Ιουνίου 2007 έτσι μπορεί να λογαριαστεί, σαν φονικό χτύπημα, σαν φονικό χτύπημα στο μεγάλο αγαπημένο βουνό της Αττικής, στη μεγάλη ανάσα ζωής της πρωτεύουσας. Η πυρκαγιά έκαψε πάνω από 25.000 στρέμματα δάσους, κατέστρεψε το μεγαλύτερο μέρος του δυτικού τμήματος του βουνού και πάγωσε κυριολεκτικά τις καρδιές μας, όχι μόνο γι’ αυτή καθ’ εαυτή την καταστροφή αλλά και για την ανικανότητα των διοικητικών μηχανισμών της χώρας.

Θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι οι πυρκαγιές στα δάση αποτελούν φαινόμενο που ανέκαθεν συνέβαινε στη Φύση, ή ακόμη βαθύτερα ότι το στοιχείο της καταστροφής συνυπάρχει σε πλανητικό και συμπαντικό επίπεδο μαζί με όλες τις άλλες διαδικασίες συντήρησης και αναπαραγωγής της ζωής κι ευρύτερα της ύπαρξης. Γιατί δεν το δεχόμαστε, γιατί δεν συμφιλιωνόμαστε μαζί του;  Γιατί να είμαστε τόσο «βιοκεντρικοί» ή ακόμη περισσότερο «περιβαλλοντοκεντρικοί»; Γιατί τόσο ισχυρή αντίδραση απ’ ορισμένους ανθρώπους με ευαισθησίες «προστατευτικότητας»;

Πράγματι το στοιχείο του θανάτου και της καταστροφής συνυπάρχει. Αλλά καταστροφή από καταστροφή διαφέρει. Άλλη η πυρκαγιά που ανάβει τυχαία από κάποιο κεραυνό σ’ ένα δάσος εκατομμύρια ή και απλώς χιλιάδες χρόνια πριν απ’ την επεκτατική και πιεστική παρουσία των ανθρώπων πάνω στον πλανήτη κι άλλη η πυρκαγιά που ανάβει μετά τη βιομηχανική εποχή, όταν πια το φυσικό περιβάλλον βρίσκεται σε συνεχή πίεση και κατάσταση εκμετάλλευσης από τις επεκτατικές δραστηριότητες του ανθρώπου, του οποίου η τεχνολογική πρόοδος, οι συνήθειες και σκοπιμότητές του αποτελούν πια νέο μόνιμο παράγοντα επιβάρυνσης ενάντια στις φυσικές ισορροπίες. Και πρόκειται για παράγοντα που δεν ελέγχεται πια ούτε απ’ αυτόν τον ίδιο.

 Άλλες τελείως οι συνθήκες πριν από χιλιάδες ή εκατομμύρια χρόνια κι  άλλες οι συνθήκες τώρα. Τότε, ό,τι και να γινόταν βρισκόταν απόλυτα μέσα στον κύκλο των αιτίων κι αποτελεσμάτων των καθαρά φυσικών διαδικασιών κι η φύση επούλωνε τα τραύματά της, αν τα επούλωνε, μέσα στο πλαίσιο της δυναμικής των δικών της ισορροπιών. Τώρα, η μόνιμη ανθρώπινη παρέμβαση αποτελεί έναν πρόσθετο επιβαρυντικό παράγοντα διαρκώς αυξανόμενης έντασης, πράγμα που αργά ή γρήγορα δημιουργεί ένα είδος νέων υποχρεώσεων του ανθρώπινου είδους απέναντι στο φυσικό κόσμο, σχετικά τουλάχιστον με τις ισορροπίες που του έχει διαταράξει.

Βέβαια θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι σε τελευταία ανάλυση πρόκειται για υποχρεώσεις απέναντι στον ίδιο τον εαυτό του, γιατί η διατάραξη της οικολογικής ισορροπίας του γύρω του φυσικού κόσμου αργά ή γρήγορα στρέφεται ενάντια και στη δική του ύπαρξη και επιβίωση, αφού η τελευταία είναι αλληλένδετη με όλα τα άλλα βιοτικά και αβιοτικά στοιχεία αυτού του κόσμου. Πρόκειται γι’ αυτό που συχνά λέγεται: «Η Φύση εκδικείται». Συνεπώς, για λόγους αυτοσυντήρησης, αν δεν θέλεις να υποστείς τις εκδικητικές της συνέπειες, μην διαταράσσεις τις ισορροπίες της. Παρ’ όλα αυτά θέλω να πιστεύω ότι αυτή η νέα υποχρέωση ή τουλάχιστον δικαίωμα για φροντίδα και προστασία της οικολογικής ισορροπίας μπορεί να στηριχθεί και σ’ άλλες μη ωφελιμιστικές θεωρήσεις, σύμφωνα με τις οποίες το ανθρώπινο ον, ως ον με συνείδηση, νόηση και αξίες, δικαιολογείται να παρεμβαίνει προστατευτικά, στηριζόμενο σε μια νέα αισθητική και αξιολογία απέναντι στο φυσικό κόσμο και τις ισορροπίες του.

Η βαθύτατη θλίψη   για το καταστρεπτικό πύρινο χτύπημα του Ιουνίου 2007 στο αδελφικό βουνό μας έφερε σε χίλιες-δυο ορθολογικές σκέψεις, όπως οι προηγούμενες, γύρω απ’ την ανάγκη προστασίας  του φυσικού στοιχείου που μας περιβάλλει και μας εξαρτά. Κι αντίστοιχα προκάλεσε δικαιολογημένη αγανάκτηση για την ανικανότητα των αρμόδιων διοικητικών μηχανισμών κι ευρύτερα του ανθρώπινου παράγοντα να παρέμβει προληπτικά κι αποτρεπτικά ή ακόμη χειρότερα για τις άθλιες κι εγκληματικές σκοπιμότητες, που μπορεί να κρύβονται πίσω απ’ αυτές τις παραλείψεις ή ολιγωρίες. Πολλές φορές, με αφορμή ένα συνταρακτικό καταστρεπτικό γεγονός, η ανθρώπινη ορθολογική σκέψη αρχίζει και πραγματοποιεί ποικίλες διαδρομές γύρω απ’ την πρόκλησή  του και τη δυνατότητα, αν υπήρχε, της αποφυγής του. Με λίγα λόγια δεν θέλει να το αποδεχθεί και πασχίζει να συγκροτήσει ένα ολόκληρο οικοδόμημα  επιχειρημάτων για να δικαιολογήσει την άρνησή του. Τα καταφέρνει; Όχι πάντα, γιατί το «ορθολογικό» είναι   μάταιο να πιστεύουμε ότι καλύπτει όλα τα βαθιά μας ερωτήματα και ιδιαίτερα εκείνα που σχετίζονται με την πραγματικότητα των καταστροφών και του θανάτου. Το «destrudo» δεν αποτελεί κι αυτό θεμελιακό στοιχείο του ανθρώπινου ασυνείδητου, όπως και το “libido”, σύμφωνα με τη ψυχαναλυτική θεώρηση;

Πέρα όμως απ’ την ορθολογική αντίδραση, πέρα απ’ το «σκέπτεσθαι και αναλύειν» υπάρχει το «νοιώθω», το «νοιώθω» με αισθήματα,ορμές, ένστικτα, μ’ όλα τα μύχια της ύπαρξής μου. Έτσι, μόλις πληροφορήθηκα τη μεγάλη πυρκαγιά κι έσπευσα να προσφέρω τις υπηρεσίες μου την ίδια νύκτα, ως εθελοντής δασοπυροσβέστης στην περιοχή των Θρακομακεδόνων, κοντά στη χαράδρα της Χούνης, ήμουν πλημμυρισμένος από ποικίλα και παράξενα αισθήματα. Ήταν απ’ τις σπάνιες περιπτώσεις που αισθάνεσαι ότι καταστρέφεται κάτι που, ενώ είναι ολότελα δικό σου, παράλληλα ανήκει και σ’ όλους. Κάτι που σπεύδεις να το προστατεύσεις και να το σώσεις ως αγαθό που ανήκει στην ολότητα, ακόμη και πέρα απ’ την ανθρώπινη κοινότητα, ενώ την ίδια στιγμή το νοιώθεις ως μέρος του ίδιου του εαυτού σου, ως αγαθό που  χαίρεται το ίδιο σου το άτομο. Σπεύδεις να σβήσεις τη φωτιά “στην αυλή σου” και νοιώθεις την αυλή σου σαν την «αυλή ολόκληρου του κόσμου». Σπάνιες στιγμές ταύτισης του εαυτού με ολόκληρη την πλάση, σπάνιες στιγμές, όπου η κοινοκτημοσύνη ταυτίζεται με τη «δική σου ιδιοκτησία».

Η εσωτερική ταύτιση με το τραυματισμένο βουνό σε ωθούσε σε κινητοποίηση ,που ο αυθορμητισμός της περνούσε κάθε όριο, ενώ παράλληλα η αγανάκτησή σου γιγαντωνόταν καθώς ένοιωθες πως οι επίσημες οργανωτικές δομές των υπηρεσιών πυρόσβεσης κι ευρύτερα οι αρμόδιοι διοικητικοί μηχανισμοί δεν μπορούσαν ή δεν ήθελαν να συντονιστούν με τις εθελοντικές ομάδες και ν’ αξιοποιήσουν το αυθόρμητο εθελοντικό στοιχείο και τις όποιες δημιουργικές δυνάμεις που αυτό περικλείει.

Αγανάκτηση που συναντούσε τη δύσκολα συγκρατούμενη οργή, που προερχόταν απ’ τη βάσιμη υποψία ότι η μεγάλη πυρκαγιά μπορούσε ν’ αποτραπεί, αν υπήρχε περισσότερη υπηρεσιακή υπευθυνότητα κι αποτελε­σμα­τικότητα ή ακόμη και πιο ουσιαστικός πολιτικός έλεγχος. Και η οργή βέβαια είχε βαθύτερες ρίζες. Δύσκολα μπορούσες να πιστέψεις ότι όσοι συνολικά πολιτικά προΐσταντο στην όλη υπόθεση της προστασίας του δρυμού και της αντιμετώ­πισης του τρομερού κινδύνου που τον απειλούσε,  ένοιωθαν σε βάθος την αξία αυτού που χανόταν εκείνες τις στιγμές και πονούσαν στον ίδιο βαθμό με σένα. Τους πρόδιδαν οι αντιδράσεις τους και τα λεγόμενά τους. Κύκλοι ανθρώπων φθαρμένων μέσα στα γρανάζια της γραφειοκρατίας και των πολιτικών σκοπιμοτήτων και οπωσδήποτε αποξενωμένων απ’ τη φυσική ζωή, τη γοητεία της και τις ομορφιές της. Πονάς και πέφτεις με δύναμη να σώσεις ό,τι αγαπάς, ενώ άλλοι αντιμετωπίζουν με γραφειοκρατική δυσκαμψία και στενοκεφαλιά ό,τι γι’ αυτούς είναι  ξένο και απλώς «αντικείμενο αρμοδιοτήτων τους» που πρέπει, θέλουν δε θέλουν, να το χειριστούν.

Δύο διαφορετικοί κόσμοι! Δύο διαφορετικές οπτικές. δύο διαφορετικοί αξιακοί και αισθητικοί προσανατολισμοί. Κι η διαχωριστική τους γραμμή δε χαράσσεται μόνο από κάποιες ορθολογικές και ηθικές διαφοροποιήσεις και αναλύσεις. Υπάρχει μια βαθύτερη υπαρξιακή διαφορά, ένας διαφορετικός υπαρξιακός προσανατολισμός, που δεν μπορεί απλώς να προσδιορισθεί με βάση τα «σημαινόμενα» μιας «επίσημης» λογικής.

Στον ένα κόσμο μετράει το δόσιμο όλη σου της ύπαρξης σε κάτι αρχέγονο, σε κάτι αυθεντικά φυσικό, σε μια αγκαλιά που περικλείει και αναγεννά χωρίς καμιά σκοπιμότητα, λογικό υπολογισμό, και επιλογή «παρενθέσεων». Σ’ αυτό τον κόσμο μιλούν τα βάθη της ψυχής σου, που σε ωθούν να ταυτιστείς μ’ ό,τι λυτρωτικά εξαφανίζει την κουραστική οριοθέτηση του ατομικού εγώ και ανοίγει το ευρύτατο πεδίο της ένωσης ή ακριβέστερα της επανένωσης με τη μεγάλη φυσική μήτρα, το αρχέγονα προγονικό, τη διαρκώς ανανεούμενη αρχική αυθεντική πηγή. Όσο φθαρμένος κι αν είσαι, αν πιάσεις αυτό το μίτο σημαίνει ότι αυθεντικές, γνήσιες, αγνές πλευρές του .εαυτού σου έχουν ελπίδες να παραμείνουν ζωντανές και να παλέψουν για το αυγάτισμά τους. Σ’ αυτόν τον κόσμο τα μηνύματα και τα κύματα της καρδιάς έχουν τον πρώτο λόγο και σε φέρνουν στις κορυφογραμμές εκείνες στις οποίες, έστω προσωρινά, γεύεσαι  το αιώνιο,  το ακατάλυτο, το ακύμαντο, το διαχρονικά σταθερό ή ακόμη και μια μεταβλητότητα που δε σχετίζεται με τις επιφανειακές αλλαγές μιας επιπόλαιης και ρηχής  ζωής, που κυριαρχείται από τα εμπορεύσιμα “είδωλα της βιομηχανίας των θεαμάτων”   -είδωλα και βιομηχανία που χαρακτηρίζουν τον σύγχρονο άνθρωπο-, αλλ’ αποτελεί το χρώμα και το άρωμα μιας κίνησης που εμπλουτίζει το υπαρξιακό ταξείδι. Σ’ αυτό τον κόσμο τα μύχια της ύπαρξής σου αναπνέουν άλλον αέρα κι ακουμπούν σ’ άλλες ορίζουσες, που κρύβουν τη δική τους εντιμότητα και δικαιοσύνη. Κι επιπλέον εγγυώνται μια ακεραιότητα βάθους, που είναι σχεδόν αδύνατο ν’ αμφισβητηθεί ακόμη κι απ’ τους πιο σατανικούς τεχνίτες του ψεύδους  και της χειραγώγησης.

Στον άλλον κόσμο μετράει η σκοπιμότητα, ο υπολογισμός του οφέλους, όπως μπορεί να προσδιοριστεί με βάση τα κριτήρια μιας ζωής «εργαλειακά» ορθολογικής, καταναλωτικής, επιφανειακής, κυριαρχούμενης από υλικές επιτυχίες του λεγόμενου «ανθρώπου των επιτευγμάτων», που πολλές φορές περιφρονεί και ποδοπατεί το φυσικό. Στον ίδιο κόσμο θα συναντήσεις τη γραφειοκρατική λογική ή την τεχνοκρατική αλαζονεία ή την εμμονή στη συσσώρευση του υλικού πλούτου και των .ανέσεων, που κάθε άλλο παρά επιβεβαιώνουν ανθρώπινη υπαρξιακή πληρότητα και ποιότητα.

Μέσα απ’ την άφατη θλίψη κι αγανάκτηση για μια φυσική καταστροφή, που μπορούσε ν’ αποτραπεί, ανακαλύπτεις την εσωτερικότητα της βαθειάς σου σύνδεσης  με το στοιχείο της Φύσης και της Ποίησης που περικλείει. Παράλληλα αναμετριέσαι με άλλες εκδοχές του σύγχρονου πολιτισμού και της σύγχρονης νοοτροπίας της υλικής συσσώρευσης, που τελικά υπονομεύει κάθε προσπάθεια γεφύρωσης του τεχνητού, του «κατασκευασμένου», του στοχευμένου απ’ τον τεχνολογικό πολιτισμό με τις φυσικές ορίζουσες της ύπαρξής μας. Επίσης σου δίνεται η ευκαιρία να προχωρήσεις πέρα απ’ τις ορθολογικές εκτιμήσεις και διαπιστώσεις και να εμβαθύνεις ακριβώς σ’ αυτή την εσωτερικότητα του δεσίματός σου με το στοιχείο της Φύσης, μ’ άλλες διαστάσεις και ιδιότητες του εαυτού σου. Το αρχέγονο, η άγρια ομορφιά, η ορμή που δεν ξέρει από λέξεις και σκέψεις, μιλά κατ’ ευθείαν στην ψυχή χωρίς διαμεσολα­βήσεις και δυσκολίες αποκωδικοποίησης.

Το δέσιμό σου με το αγαπημένο βουνό, με το αγαπημένο τοπίο, με την ανεξάντλητη Μεγάλη Μάννα, ακουμπά σε μονοπάτια εσωτερικού κόσμου, που ξεμακραίνουν απ’ την ωφελιμιστική λογική κι απ’ ό,τι μπορεί να μετρηθεί με τα εργαλεία της επιστήμης. Το αρχέγονο συναντάται με το εσώτατο. Ο ομφάλιος λώρος του εσωτερικού ανθρώπου με τις δυνάμεις, τα μυστικά μιλήματα και τους αναζωογονητικούς χυμούς της Μεγάλης Μάννας. Πρόκειται για μια ταύτιση, όπου αρχικά ξεχνιέται το εγώ για να ξαναβρεθεί αργότερα εμπλουτισμένο κι ανανεωμένο μέσα σ’ ένα «παν-νατουραλιστικό εμείς», ικανό να σε κάνει να ξεχνάς τις οδύνες  μιας σπασμένης κι αποκομμένης ατομικής ύπαρξης, οδύνες που όσο κι αν καλύπτονται απ’ τον θόρυβο της τεχνολογίας και των θεαμάτων ολοένα και πληθαίνουν στη σύγχρονη εποχή.

Έτσι ο πόνος που γεννήθηκε απ’ την καταστροφή του αγαπημένου βουνού έγινε μοναδική εμπειρία εμβάθυνσης και πηγή αντιστασιακών σκέψεων και πράξεων. Ο πόνος μετασχηματίστηκε σε μυστική φωλιά ψυχικής ανθοφορίας, με σκόπευση πάντα την ενδυνάμωση της αγάπης για την ορεινή φύση, τα δάση και γενικότερα τη φυσική ζωή και τα μηνύματα που μας στέλνει ακατάπαυστα. Το κλάμα μου δεν παρέμεινε μια παθητική κατάσταση, αλλά βαθμιαία ωρίμασε σε καρπό ακόμη περισσότερης μαχητικότητας και συμμετοχής σε συλλογικές δραστηριότητες, που σκοπεύουν στην αποκατάσταση του σεβασμού προς τη Φύση, στην αποκατάσταση των ιερών δεσμών μαζί της, στη νέα ανάδειξη της μαγείας και των ποιητικών στοιχείων που περικλείει, που σκοπεύουν τελικά στην εμπλουτισμένη,ισορροπημένη και δημιουργική συλλειτουργία με το Φυσικό. Μακριά απ’ την άρρωστη εμμονή στο πώς αποκλειστικά και μόνο θα εκμεταλλευόμαστε τις φυσικές δυνάμεις, πώς θα τις κάνουμε να δουλεύουν μόνο για τις δικές μας σκοπιμότητες, πώς θα τις «υποτάξουμε», πώς θα τις «κατακτήσουμε».

Υπάρχει πράγματι περιθώριο και για ένα άλλο όραμα συνύπαρξης, συνεργασίας και προστασίας του φυσικού στοιχείου, που περιέχει άλλες αισθητικές, βιωματικές και ευρύτερα υπαρξιακές διαστάσεις, πέρα από κριτήρια απλής επιβίωσης του ανθρώπινου πολιτισμού και επιστημονικής συμβολής στη διατήρηση των φυσικών οικοσυστημάτων. Ένα όραμα, θα τολμούσα να πω, που συναντιέται με τον ποιητικό λόγο και τις «μαγικές» του ιδιότητες (σ’ αυτό το σημείο θα θυμηθώ το παν-νατουραλιστικό ποιητικό μήνυμα ενός Γουόλτ Γουίτμαν ή τον ποιητικό διάλογο του  Χιαγουάθα με τις δυνάμεις της Φύσης, όπως εκφράζεται στο Τραγούδι του Χιαγουάθα του Λονγκφέλλοου). Κι ακριβώς ένα τέτοιο όραμα ταιριάζει σ’ ένα ανανεωμένο οικολογικό κίνημα, που συνδέει την προστασία  του φυσικού περιβάλλοντος με τη γέννηση και την ανάπτυξη μιας άλλης κουλτούρας, που θα ξεπερνά την καντόφθαλμη προοπτική ενός στείρου ορθολογισμού και ωφελισμού.

                                                                        

                                                                        

  Αθήνα, καλοκαίρι 2008

ΓΕΝΙΚΗ ΑΠΕΡΓΙΑ ΓΣΕΕ ΑΔΕΔΥ στις 20 ΦΛΕΒΑΡΗ.

ΓΕΝΙΚΗ ΑΠΕΡΓΙΑ ΓΣΕΕ ΑΔΕΔΥ στις 20 ΦΛΕΒΑΡΗ

Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ ΜΑΡΑΘΩΝΑ

θα στηρίξει με όλες του

τις δυνάμεις την

ΓΕΝΙΚΗ ΑΠΕΡΓΙΑ ΓΣΕΕ ΑΔΕΔΥ

που θα γίνει στις
20 ΦΛΕΒΑΡΗ.

Καλούμε τους εργαζόμενους

και τη νεολαία να συμμετέχουν

εκείνη τη μέρα

στις κινητοποιήσεις.

Τηλέ-γραφος: Πορτογάλοι μαθητές τραγουδούν από τα θεωρεία της Β...

Τηλέ-γραφος: Πορτογάλοι μαθητές τραγουδούν από τα θεωρεία της Β...: Grândola, Vila Morena 15 Φεβ, Η ομιλία του Πορτογάλου πρωθυπουργού Πέδρο Πάσος Κοέλιο στη Βουλή της Πορτογαλίας διακόπτεται από Π...

Γιατί φοβόμαστε τον θάνατο;

Έχετε αναρωτηθεί ποτέ γιατί η σκέψη του θανάτου μας παγώνει; Γιατί η σκέψη ότι μπορεί να χάσουμε αγαπημένα πρόσωπα μας τσακίζει; Γιατί η σκέψη ότι εμείς μπορεί να πεθάνουμε και να μην ξαναδούμε ανθρώπους που αγαπάμε, μας μουδιάζει; Γιατί ο θάνατος σαν έννοια μας φοβίζει, μας τρομοκρατεί; Στο επιστημονικό άρθρο που θα διαβάσετε θα κατανοήσετε πλήρως γιατί μας καταλαμβάνει ο φόβος του θανάτου, γιατί αναρωτιόμαστε εάν υπάρχει ζωή μετά τον θάνατο και ποιος ο ρόλος της θρησκείας και των φιλοσόφων σε αυτό....

Του Δημήτρη Κούκη

παιδοψυχολόγου, ψυχοθεραπευτή

Ο βασικότερος αντίπαλος της πίστης και της εμπιστοσύνης είναι ο φόβος. Ένας φοβισμένος άνθρωπος βιώνει επώδυνα το συναίσθημα της απόγνωσης και στην προσπάθειά του να αποφύγει τις φοβίες του, συχνά απομακρύνεται από τον πυρήνα της ύπαρξής του.

Ο πιο σημαντικός φόβος ίσως είναι αυτός του θανάτου, που αποτελεί πανανθρώπινο κι οικουμενικό φαινόμενο και είναι διαρκώς παρών στη σκέψη των ανθρώπων καραδοκώντας σε σκοτεινές πλευρές του μυαλού τους. Η τρομακτική σκέψη του αναπόφευκτου του θανάτου μας εμποδίζει να απολαύσουμε τη ζωή και συχνά πυροδοτεί εκδηλώσεις ψυχοπαθολογικής συμπεριφοράς, όπως η κατάθλιψη ή οι κρίσεις πανικού. Κάποιοι φτάνουν στο σημείο να μισήσουν την ίδια τη ζωή, λόγω της απειλής του θανάτου.

Οι άνθρωποι βιώνουμε το θάνατο άλλοτε ως προσωπική αποτυχία ή ως αδικία, άλλοτε ως χρεοκοπία της ιατρικής και της επιστήμης, άλλοτε ως αδυναμία να κρατήσουμε στη ζωή αυτούς, που αγαπάμε με τρόπο μαγικό.

Ο φόβος του θανάτου πολλές φορές καταλαμβάνει τόσο χώρο και χρόνο στη ζωή μας, ώστε αδυνατούμε να ζήσουμε την ίδια τη ζωή. Είναι τόσο έντονη η παρουσία του, που αποτελεί μια διαρκή απειλή. Κάποιοι πιστεύουν ότι πάσχουν από αμέτρητες αρρώστιες.... Κάποιοι προσπαθούν να προβλέψουν το τέλος της ζωής, για να εμποδίσουν τον ερχομό του ή γίνονται ατρόμητοι για να φοβίσουν το θάνατο... Κάποιοι αναζητούν την αιωνιότητα μέσα από την υστεροφημία, την κοινωνική καταξίωση, την απόκτηση πλούτου και δύναμης… Κάποιοι στρέφονται σε «υπερφυσικές» θρησκευτικές δοξασίες και αστρολογικές προβλέψεις…

Παρ’ όλα αυτά η οδύνη του θανάτου κυριεύει τη ζωή των περισσοτέρων ανθρώπων κι αναστατώνει τη σκέψη και τη συμπεριφορά τους. Η πλήρης άρνηση του επερχόμενου τέλους της ζωής, όπως και η εμμονή σε σκέψεις για το θάνατο, φανερώνουν τον ίδιο ακριβώς φόβο: να κοιτάξουμε κατάματα το θάνατο.

Ο φόβος του θανάτου υπάρχει πάντα κάτω από την επιφάνεια. Μας κυνηγάει σε όλη μας τη ζωή και εμείς χτίζουμε αμυντικούς μηχανισμούς, για να μπορέσουμε να χειριστούμε την επίγνωση του θανάτου. Δεν μπορούμε όμως να τον βγάλουμε απ' το μυαλό μας. Ξεσπάει σε κάθε εφιάλτη μας. «Προτιμάμε καλύτερα να πεθαίνουμε κάθε ώρα από το φόβο του θανάτου, παρά να πεθάνουμε μια φορά» αναφέρει ο Σαίξπηρ.

Αλλά το ζήτημα του θανάτου απασχολούσε έντονα τους ανθρώπους ήδη από πολύ παλιά. Ο Σωκράτης ζητούσε από τους ανθρώπους να σκεφτούν και να φιλοσοφήσουν πάνω σε θέματα ζωής και θανάτου και να τα αποδεχτούν, ενώ ο Επίκουρος πίστευε, ότι η αποστολή της φιλοσοφίας είναι να ανακουφίσει την ανθρώπινη δυστυχία και θεωρούσε βασικότερη αιτία δυστυχίας τον πανταχού παρόντα φόβο μας για το θάνατο.

Η Αγία Γραφή, ως έκφραση της Θείας Αποκάλυψης τού Θεού στον άνθρωπο, αναφέρεται σε ισόβιους δούλους για το φόβο του θανάτου "και απαλλάξη τούτους, όσοι φόβων θανάτου δια παντός του ζην ένοχοι ήσαν δουλείας" (Εβραίους 2/β: 14,15).

Όσο για την σύγχρονη επιστήμη, κατάφερε μεν να εμποδίζει την έναρξη της ζωής, δε μπόρεσε ωστόσο να νικήσει το τέλος της.

Κι ο Γούντι Αλεν ευφυολογώντας ανέφερε ενδεικτικά: «Δεν φοβάμαι το θάνατο, απλώς δεν θέλω να είμαι εκεί όταν θα έρθει»!

Ο σημαντικότερος εν ζωή υπαρξιακός ψυχοθεραπευτής, ο Irvin Yalom, μας προσκαλεί να μην αγνοήσουμε το θάνατο, ούτε να τον ξορκίσουμε, αλλά να πετύχουμε το δυσκολότερο: να συμφιλιωθούμε μαζί του και να αναμετρηθούμε με το μεγαλύτερο ανθρώπινο φόβο.

Αν κάτι καταλαβαίνουμε από τα παραπάνω, είναι ότι τελικά ο φόβος του τέλους της ζωής αγγίζει σε υπαρξιακό επίπεδο ευαίσθητες και κρίσιμες πτυχές της ίδιας της ανθρώπινης ύπαρξης, κι όχι μόνο του τέλους της. Ο θάνατος και η εσωτερική επεξεργασία του θανάτου αναδεικνύει ξεκάθαρα τη συνολικότερη θεώρηση του καθενός μας για το νόημα της ζωής, για τις σχέσεις με τον εαυτό μας, τους άλλους και τον κόσμο, για το πεπερασμένο της ύπαρξης. Είναι πραγματικά μια βιαιότητα η εμπειρία του πένθους, είναι όμως σημαντικό να αναγνωρίσουμε, ότι η ύπαρξη του θανάτου μάς βοηθά να ζήσουμε καλύτερα. Η χαρά, η νοηματοδότηση της ζωής, οι αναμνήσεις και οι εγγραφές από το παρελθόν, η μοναξιά, η απόγνωση, η ελευθερία, η φθορά, η αρρώστεια... μας οδηγούν να αναμετρηθούμε με τα δεδομένα της ύπαρξης και συνταράσσουν ενδότερες δομές της ψυχής μας. Η επεξεργασία του θανάτου αποτελεί την πιο σκοτεινή πλευρά της ύπαρξής μας, καθώς ο τρόπος με τον οποίο βιώνουμε το επερχόμενο τέλος, εξαρτάται από το πώς βιώνουμε την ίδια τη ζωή μας. Και τελικώς, όταν κάποιος δεν συλλαμβάνει το μεγαλείο της ζωής, γιατί να τον απασχολεί ο θάνατος;

Αν προχωρήσουμε ένα βήμα πιο πέρα τον συλλογισμό μας, θα καταλάβουμε ότι ο άνθρωπος φοβάται το χρόνο, καθώς αναζητά απεγνωσμένα να ανακαλύψει το μέλλον του, αντί να προσπαθεί να το διαμορφώσει. Και η αδυναμία του να ελέγξει τη ζωή του, τον κρατά καθηλωμένο στο ίδιο σημείο, σταματημένο και στατικό. Ο φόβος υπερτερεί μπροστά στην προσωπική ανάληψη ευθύνης κι ακολουθεί η πλήρης απουσία προσωπικής ελευθερίας. Συνεπώς η μελέτη του θανάτου από αδυναμία μπορεί να γίνει ανάληψη ευθύνης και κατάκτηση ελευθερίας.

Με λίγα λόγια, μιλώντας για το θάνατο, ουσιαστικά μιλάμε για τη ζωή. Και η επεξεργασία του θανάτου μπορεί να χαρίσει στη ζωή ένα νόημα που δεν είχε πριν, αν μετακινηθούμε εσωτερικά από την άρνηση του θανάτου στην αποδοχή της ζωής κι από την απελπισία για το αύριο στη φροντίδα για το τώρα. Αντ’ αυτού, μερικές φορές αναβάλλουμε την ίδια μας τη ζωή, επειδή νοιώθουμε πολύ απασχολημένοι με τα μικρά θέματα που εμφανίζονται.

Η συνάντηση με το θάνατο, άρα, δεν καταλήγει υποχρεωτικά σε απόγνωση, που στερεί τη ζωή από κάθε σκοπό. Αντίθετα, είναι μία εμπειρία που θα μας ξυπνήσει και θα μας οδηγήσει σε μια ζωή πιο πλήρη. Ο φόβος του θανάτου είναι στην ουσία ο φόβος του ανεκπλήρωτου. Γι αυτό και αρπαζόμαστε απ’ τη ζωή, γιατί βιώνουμε τη ζωή μας ως κάτι ανεκπλήρωτο.

Η αγωνία του θανάτου επισκέπτεται κάθε ψυχοθεραπευτική συνεδρία. Η ψυχοθεραπεία αποτελεί βαθιά και περιεκτική εξερεύνηση της πορείας του νοήματος της ζωής ενός ανθρώπου. Και δεδομένου ότι ο θάνατος κατέχει τόσο κεντρική θέση στην ύπαρξη μας και ότι ζωή και θάνατος αλληλοεξαρτώνται, δεν είναι δυνατόν να τον αγνοήσουμε. Ο θεραπευτής στοχεύει να συνδεθεί βαθιά κι αυθεντικά με τους ασθενείς του και καλείται πάντοτε, όχι απλώς να διαχειριστεί τη συμπτωματολογία των περιστατικών, αλλά να αναδείξει και να επεξεργαστεί τη συνολικότερη θεώρηση του θεραπευόμενου για το νόημα της ζωής, για τις έσχατες έγνοιες της ύπαρξης, όπως η φθορά, η ελευθερία, η υπαρξιακή απομόνωση, για τις διαπροσωπικές του σχέσεις, για το πεπερασμένο της ύπαρξης… Κι ασφαλώς κάθε θεραπευτής μέσα από μία τέτοια διαδικασία, μοιραία αναμετράται και ο ίδιος με τα δικά του υπαρξιακά σκοτεινά σημεία περί ζωής και θανάτου.

Όλα τα παραπάνω συνοψίζονται στο αγωνιώδες νεανικό μήνυμα που συναντάμε σε γκράφιτι γραμμένο στους τοίχους της πόλης: «Υπάρχει ζωή πριν το θάνατο;». Τελικά η ανθρώπινη απόγνωση δεν πηγάζει μόνο από απωθημένα ένστικτα, διαταραγμένους τρόπους σκέψης ή τραυματικές μνήμες… αλλά κυρίως από μια κατά πρόσωπο συνάντηση με την ύπαρξή μας, που αξίζει να την δούμε με χαρά.

Δημήτρης Κούκης

παιδοψυχολόγος (BA, MSc) – ψυχοθεραπευτής

www.dkoykis.gr

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
Τι είναι και πως αντιμετωπίζουμε μια κρίση πανικού; Χρήσιμος οδηγός

Ντεριντά και κρίση

"Σκεπτόμενοι την κρίση μέσω του Jacques Derrida" είναι το θέμα των δύο στρογγυλών τραπεζιών που πραγματοποιεί απόψε το Γαλλικό Ινστιτούτο (6 μ.μ. - 10 μ.μ.), από κοινού με το τμήμα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο πλαίσιο του επιστημονικού συνεδρίου "Ηθική και Πολιτική Φιλοσοφία του Jacques Derrida", το οποίο ολοκληρώνεται αύριο στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Παράλληλα με την αποψινή εκδήλωση, το Γαλλικό Ινστιτούτο εγκαινιάζει τον κύκλο "Focus Φιλοσοφία 2013".

Αυτές οι συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης, οι οποίες συγκεντρώνουν Έλληνες και Γάλλους διανοούμενους, θα αναδείξουν τη συμβολή της φιλοσοφίας στην κατανόηση της σημερινής κρίσης, υπό το φως εννοιών και αναλύσεων του φιλοσόφου της "αποδόμησης". Στα δύο στρογγυλά τραπέζια θα διερευνηθεί κατά πόσο η σκέψη του Derrida μπορεί να μας βοηθήσει να συλλάβουμε την πολυπλοκότητα αυτού που ζούμε, έτσι όπως βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μία συστημική κρίση, η οποία συγκλονίζει την οικονομία, αλλά επίσης την πολιτική και την κοινωνία ολόκληρη. Συμμετέχουν τέσσερις επιφανείς Γάλλοι φιλόσοφοι: ο Michel Deguy, ποιητής, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Paris 8, ο Marc Crépon, δ/ντής του τμήματος Φιλοσοφίας της École Normale Supérieure, o Charles Ramond, καθηγητής Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Paris 8 και ο Pierre-Yves Quiviger, καθηγητής Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου της Νίκαιας. Οι παρεμβάσεις των Γάλλων προσκεκλημένων θα σχολιαστούν από δύο Έλληνες φιλοσόφους. Από ελληνικής πλευράς συμμετέχουν ο Γιώργος Βέλτσος, καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου, η Γκόλφω Μαγγίνη, αναπληρώτρια καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, ο Δημήτρης Βεργέτης, ψυχαναλυτής, συγγραφέας, εκδότης περιοδικού "Αληthεια" και ο Βαγγέλης Μπιτσώρης, συγγραφέας, μεταφραστής, Πάντειο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Σύντομο χαιρετισμό θα απευθύνει ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών Θεοδόσης Πελεγρίνης.

Οι καθηγητές Michel Deguy, Marc Crépon και Charles Ramond θα μιλήσουν επίσης το πρωί του Σαββάτου στο κεντρικό κτήριο του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Των δύο συζητήσεων θα προηγηθεί η προβολή του ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ «Τα μονοπάτια της σκέψης: Jacques Derrida» καθώς και προβολή από παράλληλη καλλιτεχνική δράση της εικαστικού Γεωργίας Σαγρή σε επιμέλεια Σωζήτας Γκουντούνα (6 μ.μ.- 7 μ.μ.).

Ημερομηνία δημοσίευσης: 25/01/2013

http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=746211

Πανελλαδική Συνδιάσκεψη 30 Νοεμβρίου στο Στάδιο Ειρήνης & Φιλίας

Νόαμ Τσόμσκι: Εντυπώσεις από τη Γάζα

Ο Νόαμ Τσόμσκι στο Ισλαμικό πανεπιστήμιο, στην πρώτη του επίσκεψη στη Γάζα, 25-30 Οκτωβρίου 2012

12/11/2012 - (μετάφρ. filistina)

Ακόμη και μια μόνο νύχτα στη φυλακή είναι αρκετή για να δώσει μια γεύση του τι σημαίνει να είσαι υπό τον πλήρη έλεγχο κάποιας εξωτερικής δύναμης. Και δεν χρειάζεται περισσότερο από μια ημέρα στη Γάζα για να αρχίσεις να καταλαβαίνεις τί σημαίνει  να προσπαθεί κάποιος  να επιβιώσει στη μεγαλύτερη υπαίθρια φυλακή του κόσμου, όπου ενάμιση εκατομμύριο  άνθρωποι, στην πιο πυκνοκατοικημένη περιοχή του κόσμου, υπόκεινται διαρκώς σε συχνά άγρια ​​τρομοκρατία και αυθαίρετη τιμωρία, χωρίς λόγο, εκτός από την ταπείνωση και την υποβάθμιση τους. Και με απώτερο στόχο να εξασφαλιστεί ότι οι ελπίδες των Παλαιστινίων για ένα αξιοπρεπές μέλλον θα συνθλιβούν και ότι η συντριπτική παγκόσμια υποστήριξη  για μια διπλωματική διευθέτηση που θα χορηγήσει τα δικαιώματα αυτά, θα πρέπει να ακυρωθεί.

Η   δέσμευση  αυτή,  εκ μέρους της ισραηλινής πολιτικής ηγεσίας,  έχει φανεί πολύ έντονα τις τελευταίες ημέρες, καθώς το Ισραήλ προειδοποιεί ότι θα  «τρελαθεί»  αν οι Παλαιστίνιοι κερδίσουν δικαιώματα,  δεδομένης της περιορισμένης αναγνώρισης τους στον ΟΗΕ. Αυτό δεν είναι κάτι νέο.  Η απειλή   «τρελαίνομαι («nishtagea») είναι βαθιά ριζωμένη  από τότε που ήταν στην κυβέρνηση οι Εργατικοί  την  δεκαετία  του 1950,  μαζί με το σχετικό «Σύμπλεγμα Σαμψών»: Εμείς θα ρίξουμε τα τείχη του Ναού.  Τότε ήταν μια αδρανής απειλή ,  αλλά σήμερα όχι.

Η σκόπιμη ταπείνωση επίσης δεν είναι κάτι νέο, αν και λαμβάνει συνεχώς νέες μορφές. Τριάντα χρόνια πριν, οι πολιτικοί ηγέτες,  υπέβαλαν στον πρωθυπουργό Begin  μια συγκλονιστική και λεπτομερή περιγραφή του τρόπου με τον οποίο οι έποικοι  παρενοχλούν τακτικά  τους  Παλαιστίνιους  με τον πιο διεφθαρμένο τρόπο και με πλήρη ατιμωρησία. Ο εξέχων  στρατιωτικός-πολιτικός αναλυτής Yoram Peri,  έγραψε με αηδία ότι η αποστολή του στρατού δεν είναι να υπερασπιστεί το κράτος, αλλά «να καταστρέψει τα δικαιώματα των αθώων ανθρώπων μόνο και μόνο επειδή είναι Araboushim (“αράβηδες”,”kikes”) που ζουν σε περιοχές που ο Θεός υποσχέθηκε σ’ εμάς».

Οι κάτοικοι της Γάζας έχουν επιλεγεί για ιδιαίτερα σκληρή τιμωρία. Είναι σχεδόν θαύμα ότι αυτοί οι άνθρωποι συνεχίζουν  να αντέχουν να ζουν έτσι.  Ο τρόπος που το καταφέρνουν είχε περιγραφεί,   πριν από τριάντα χρόνια, στα   απομνημονεύματα του Raja Shehadeh (The Third Way), βασισμένα στην εργασία του ως δικηγόρος απασχολούμενος στο ανέλπιστο έργο  της προστασίας των στοιχειωδών δικαιωμάτων -  μέσα σε ένα νομικό σύστημα που έχει σχεδιαστεί για να εξασφαλίσει την αποτυχία – και στην προσωπική του εμπειρία ως Samid (1), «ο ακλόνητος»,   ο οποίος  βλέπει το σπίτι του να μετατρέπεται σε  φυλακή από τον βάναυσο κατακτητή και δεν μπορεί να κάνει τίποτα,  εκτός από,  κατά κάποιο τρόπο,  να «αντέξει».

Από τότε που ο Shehadeh τα έγραψε αυτά, η κατάσταση έχει γίνει πολύ χειρότερη. Οι συμφωνίες του Όσλο, που γιορτάστηκαν  με λαμπρότητα  το 1993, προσδιόριζαν ότι η Γάζα και η Δυτική Όχθη είναι μια ενιαία εδαφική οντότητα. Εκείνη την εποχή, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ είχαν ήδη ξεκινήσει το πρόγραμμά τους να  χωρίσουν εντελώς την μια περιοχή από την άλλη, έτσι ώστε να μπλοκάρουν μια διπλωματική διευθέτηση και να τιμωρήσουν τους  «Araboushim»  και στις δύο περιοχές.

Η τιμωρία των κατοίκων της Γάζας έγινε ακόμα μεγαλύτερη τον Ιανουάριο του 2006, όταν διέπραξαν ένα μεγάλο έγκλημα: ψήφισαν τον  «λάθος δρόμο»,  στις πρώτες ελεύθερες εκλογές στον αραβικό κόσμο, εκλέγοντας την Χαμάς.  Επιδεικνύοντας την παθιασμένη «λαχτάρα τους για   δημοκρατία», οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, που υποστηρίχτηκαν και από την άτολμη   Ευρωπαϊκή Ένωση,  επέβαλαν σκληρή πολιορκία στη Γάζα,   μαζί με εντατικές στρατιωτικές επιθέσεις. Οι ΗΠΑ, επίσης,  ξεκίνησαν αμέσως την γνωστή διαδικασία   που ασκείται όταν κάποιος ανυπάκουος πληθυσμός επιλέγει την λάθος κυβέρνηση:  προετοίμασε ένα στρατιωτικό πραξικόπημα για να αποκαταστήσει την τάξη.

Οι κάτοικοι της Γάζας διέπραξαν ένα  ακόμη μεγαλύτερο έγκλημα, ένα χρόνο αργότερα, μπλοκάροντας  την απόπειρα πραξικοπήματος και οδηγώντας  σε   απότομη κλιμάκωση την πολιορκία και τις στρατιωτικές  επιθέσεις. Οι διαπραγματεύσεις αυτές κατέληξαν  τον χειμώνα 2008-9, στην Επιχείρηση «Συμπαγές Μολύβι», μια  από τις  πιο δειλές και βίαιες επιδείξεις  στρατιωτικής δύναμης στην πρόσφατη μνήμη, όπου  ένας ανυπεράσπιστος άμαχος πληθυσμός  παγιδεύτηκε χωρίς να μπορεί με κανένα τρόπο να ξεφύγει και υποβλήθηκε σε ανηλεή επίθεση από ένα από τα πλέον προηγμένα στρατιωτικά συστήματα του κόσμου,  βασισμένο σε συστήματα όπλων των ΗΠΑ και προστατευμένο από τη διπλωματία των ΗΠΑ.  Μια αξέχαστη  μαρτυρία της σφαγής –της  «παιδοκτονίας» όπως είπαν- έδωσαν δύο θαρραλέοι Νορβηγοί γιατροί που εργάζονταν στο βασικό νοσοκομείο της Γάζας κατά τη διάρκεια της ανελέητης επίθεσης, ο  Mads Gilbert και ο Erik Fosse, στο αξιόλογο βιβλίο τους  «Eyes in Gaza».

Ο νεοεκλεγέντας  τότε, πρόεδρος Ομπάμα, δεν ήταν σε θέση να πει ούτε μια λέξη για την επίθεση στη Γάζα,   επαναλάμβανε μόνο, ξανά και ξανά, την ειλικρινή συμπάθεια του  για τα ισραηλινά παιδιά που είχαν υποστεί την επίθεση στην ισραηλινή πόλη Σντερότ.  Η προσεκτικά σχεδιασμένη επίθεσή του τέλειωσε λίγο πριν την ορκωμοσία,  έτσι ώστε να μπορεί στη συνέχεια να πει  ότι τώρα είναι η ώρα να κοιτάξουμε μπροστά, όχι πίσω, στο σταθερό καταφύγιο των εγκληματιών.

Φυσικά, υπήρξαν προσχήματα – πάντα υπάρχουν. Το  συνηθισμένο,  που εμφανίζεται πάντα όταν χρειάζεται, είναι η  «ασφάλεια»: σε αυτή την περίπτωση,  από τις αυτοσχέδιες ρουκέτες από τη Γάζα. Όπως συμβαίνει συνήθως, το πρόσχημα δεν είχε καμία αξιοπιστία. Το 2008 έγινε εκεχειρία μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς. Η ισραηλινή κυβέρνηση αναγνώρισε  επίσημα ότι η Χαμάς την τήρησε πλήρως. Ούτε μια ρουκέτα της Χαμάς δεν εξαπολύθηκε μέχρι που το Ισραήλ έσπασε την εκεχειρία, υπό την κάλυψη των εκλογών των ΗΠΑ, στις 4 Νοεμβρίου 2008, εισβάλοντας στη Γάζα για γελοίους λόγους και σκοτώνοντας 6 μέλη της Χαμάς. Η ισραηλινή κυβέρνηση είχε ενημερωθεί από υψηλότερα στελέχη των υπηρεσιών πληροφοριών της  ότι η εκεχειρία θα μπορούσε να ανανεωθεί με την  χαλάρωση του εγκληματικού αποκλεισμού και σταματώντας τις στρατιωτικές επιθέσεις. Αλλά η κυβέρνηση του Εχούντ Ολμέρτ,  επέλεξε να απορρίψει αυτές τις επιλογές, προτιμώντας να καταφύγει στο τεράστιο συγκριτικό πλεονέκτημα της βίας:  «Επιχείρηση Συμπαγές Μολύβι». Τα βασικά γεγονότα αξιολογούνται για άλλη μια φορά από τον  εξωτερικό πολιτικό αναλυτή  Jerome Slater, στο τρέχον τεύχος του  περιοδικού «Διεθνής Ασφάλεια» του Harvard-MIT.

Το σχέδιο της επιχείρησης  «Συμπαγές Μολύβι» αναλύθηκε προσεκτικά από τον,  πολύ ενημερωμένο και διεθνώς σεβαστό,  υποστηρικτή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τη Γάζα,  Raji Sourani. Ο Sourani επισημαίνει ότι ο βομβαρδισμός επικεντρώθηκε στα βόρεια,  με στόχο ανυπεράσπιστους πολίτες στις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές, χωρίς πιθανό στρατιωτικό πρόσχημα. Ο στόχος, υποθέτει,  ήταν να οδηγηθεί ο φοβισμένος πληθυσμός  προς τα νότια, κοντά στα αιγυπτιακά σύνορα. Οι Samedin (1) όμως παρέμειναν εκεί,  παρά τη χιονοστιβάδα  της τρομοκρατίας των   ΗΠΑ-Ισραήλ.

Ένας περαιτέρω στόχος θα ήταν να τους διώξει εντελώς. Κατά τις πρώτες ημέρες του σιωνιστικού εποικισμού υποστηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό ότι οι Άραβες δεν έχουν πραγματικό λόγο να είναι στην Παλαιστίνη.  Μπορούν να είναι εξίσου ευτυχισμένοι κάπου αλλού, και θα πρέπει – ευγενικά – να  «μεταφερθούν», όπως πρότειναν οι ειρηνιστές. Αυτό  σίγουρα προκάλεσε ανησυχία στην Αίγυπτο, και ίσως είναι ο λόγος για τον οποίο η Αίγυπτος δεν ανοίγει τα σύνορα ελεύθερα στους πολίτες ή ακόμα και στα απελπιστικά αναγκαία υλικά.

Ο Sourani και άλλοι γνώστες παρατηρούν ότι η πειθαρχία των samidin  κρύβει μια πυριτιδαποθήκη, η οποία θα μπορούσε να εκραγεί οποιαδήποτε στιγμή, απροσδόκητα, όπως  η πρώτη Ιντιφάντα που ξέσπασε στη Γάζα το 1989, μετά από χρόνια άθλιας καταστολής στα οποία δεν υπήρχε   καμιά ειδοποίηση ή ανησυχία,

Απλά να αναφέρω μία από τις αμέτρητες περιπτώσεις, λίγο πριν το ξέσπασμα της πρώτης Ιντιφάντα.  Μια νεαρή Παλαιστίνια,  η Intissar al-Atar, πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε στην αυλή ενός σχολείου από κάτοικο ενός κοντινού εβραϊκού εποικισμού. Ήταν ένας από τους  αρκετούς  χιλιάδες έποικους που είχαν φέρει οι  Ισραηλινοί στη Γάζα, κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου, που τους προστάτευε  μια  τεράστια  στρατιωτική παρουσία.  Οι έποικοι είχαν καταλάβει το μεγαλύτερο μέρος της γης και του σπάνιου νερού  της Λωρίδας της Γάζας και ζούσαν  «πλουσιοπάροχα,  σε είκοσι δύο οικισμούς,  στη μέση των  1,4 εκατομμυρίου εξαθλιωμένων Παλαιστινίων», όπως περιγράφει σε σχέση με  το έγκλημα ο ισραηλινός λόγιος  Avi Raz. Ο δολοφόνος της μαθήτριας, Shimon Yifrah, συνελήφθη, αλλά γρήγορα απελευθερώθηκε με εγγύηση όταν το Δικαστήριο έκρινε ότι «το αδίκημα δεν είναι αρκετά σοβαρό» ώστε  να δικαιολογεί την απέλαση.  Ο δικαστής σχολίασε ότι ο Yifrah είχε   σκοπό απλώς να σοκάρει το κορίτσι  πυροβολώντας με το όπλο του προς το μέρος της, στην σχολική αυλή, και όχι να τη σκοτώσει, επομένως «δεν πρόκειται για την περίπτωση ενός εγκληματία ο οποίος πρέπει να τιμωρηθεί και να δεχτεί ένα μάθημα με την φυλάκισή του..».  Στον  Yifrah δόθηκε  ποινή 7 μηνών με αναστολή, ενώ οι έποικοι στην αίθουσα του δικαστηρίου ξέσπασαν στο τραγούδι και το χορό. Και η συνήθης σιωπή βασίλευε -  άλλωστε, αυτή είναι η ρουτίνα.

Και έτσι είναι. Όπως   ο Yifrah αφέθηκε ελεύθερος, έτσι ακριβώς και ο ισραηλινός Τύπος ανέφερε ότι μια περίπολος του στρατού πυροβόλησε στην αυλή ενός σχολείου για αγόρια ηλικίας 6 έως 12 ετών,  σε έναν  καταυλισμό προσφύγων της Δυτικής Όχθης, τραυματίζοντας πέντε παιδιά, με τον ισχυρισμό ότι ήθελε μόνο «να τα σοκάρει».   Δεν αποδόθηκαν ποινές, και το γεγονός -για άλλη μια φορά- δεν προσέλκυσε  καμία απολύτως προσοχή. Ήταν απλώς άλλο ένα επεισόδιο στο πρόγραμμα του  «αναλφαβητισμού ως τιμωρία» όπως ανέφερε ο ισραηλινός Τύπος, μαζί με το κλείσιμο των σχολείων, τη  χρήση  δακρυγόνων, τις επιθέσεις στους μαθητές με τους υποκόπανους των όπλων, την φραγή στην ιατρική βοήθεια  για τα θύματα. Και  εκτός ​​από τα σχολεία,  να  βασιλεύει και η χειρότερη βία, που   γίνεται ακόμα πιο άγρια ​​κατά τη διάρκεια της Ιντιφάντα, κάτω από τις διαταγές του Υπουργού Εθνικής Άμυνας, Γιτζάκ Ράμπιν, ενός άλλου αγαπητού ειρηνιστή.

Η αρχική μου εντύπωση από τη Γάζα ήταν η έκπληξη, όχι μόνο για την ικανότητα των κατοίκων να επιβιώνουν  αλλά και για τη ζωντάνια και τη ζωτικότητα των νέων, ιδιαίτερα στο πανεπιστήμιο, όπου πέρασα μεγάλο μέρος του χρόνου μου σε ένα διεθνές συνέδριο. Αλλά και εκεί μπορεί κανείς να ανιχνεύσει σημάδια που δείχνουν ότι η πίεση  είναι πάρα πολύ σκληρή για να την αντέξει κανείς. Οι εκθέσεις δείχνουν ότι μεταξύ των νεαρών ανδρών  σιγοβράζει η απογοήτευση και η συνειδητοποίηση ότι  κάτω από την κατοχή των ΗΠΑ και του Ισραήλ, δεν μπορεί να υπάρξει μέλλον γι’ αυτούς. Υπάρχει μόνο τόσος χώρος όσο στα φυλακισμένα ζώα για να αντέξουν,  και κάποια στιγμή μπορεί να γίνει μια έκρηξη  που,  λαμβάνοντας άσχημες μορφές ,  θα προσφέρει την ευκαιρία στο Ισραήλ και στους Δυτικούς απολογητές να  καταδικάσουν αυτοδίκαια  τους ανθρώπους που βρίσκονται πίσω πολιτισμικά, όπως «διορατικά» εξήγησε ο Mitt Romney.

Η Γάζα έχει την όψη μιας τυπικά  τριτοκοσμικής  κοινωνίας, με τσέπες  πλούτου που περιβάλλονται  από ειδεχθή φτώχεια. Δεν είναι, ωστόσο, «υπανάπτυκτη». Μάλλον είναι  «εκτός-ανάπτυξης», και πολύ συστηματικά μάλιστα, για να δανειστώ  τον όρο της Sara Roy, της βασικής ειδικής ακαδημαϊκού   στη Γάζα. Η Λωρίδα της Γάζας θα μπορούσε να είναι μια ευημερούσα περιοχή της Μεσογείου, με πλούσια γεωργία και μια ανθηρή βιομηχανία  αλιείας, θαυμάσιες παραλίες και, όπως ανακαλύφθηκε πριν από μια δεκαετία, με καλές προοπτικές για εκτεταμένες παροχές φυσικού αερίου εντός των χωρικών υδάτων του.

Από σύμπτωση ή όχι, τότε ήταν που το Ισραήλ άρχισε να εντείνει το ναυτικό αποκλεισμό του,  οδηγώντας τα καΐκια προς την ακτή,  πριν φθάσουν στα  3 μίλια ή και πιο νωρίς.

Οι ευνοϊκές προοπτικές  ματαιώθηκαν το 1948, όταν η Λωρίδα  έπρεπε να απορροφήσει ένα κύμα Παλαιστινίων προσφύγων που κατέφυγαν στην τρομοκρατία ή  εκδιώχθηκαν βίαια μετά την ίδρυση του Ισραήλ, και που σε ορισμένες περιπτώσεις,   εκδιώχθηκαν για μήνες μετά την επίσημη κατάπαυση του πυρός.

Στην πραγματικότητα,  είχαν εκδιωχθεί ακόμη και τέσσερα χρόνια αργότερα, όπως αναφέρεται στη Ha’aretz (25.12.2008), σε μια στοχαστική μελέτη του Beni Tziper για την ιστορία του Ισραηλινού Ασκελόν την εποχή των  Χαναναίων.  Το 1953,  αναφέρει ο ίδιος, υπήρχε ένας «ψυχρός υπολογισμός ότι ήταν απαραίτητο να καθαριστεί η περιοχή από τους Άραβες».  Το αρχικό όνομα, Majdal, είχε ήδη «εξιουδαϊστεί»  σε Ασκελόν –  συνηθισμένη πρακτική.

Αυτό έγινε το 1953, όταν δεν υπήρχε ίχνος  στρατιωτικής αναγκαιότητας. Ο ίδιος ο Tziper  που έχει γεννηθεί  το 1953,   περπατώντας μια μέρα στα ερείπια του παλιού αραβικού τομέα, τόνισε ότι «είναι πραγματικά δύσκολο για μένα, είναι πραγματικά δύσκολο,  να συνειδητοποιώ ότι, ενώ οι γονείς μου γιόρταζαν τη γέννηση μου,  άλλοι άνθρωποι είχαν φορτωθεί σε φορτηγά και είχαν εκδιωχθεί από τα σπίτια τους.»

Οι κατακτήσεις του Ισραήλ, το  1967,   και τα επακόλουθά τους,  προκάλεσαν επιπλέον καταστροφές. Στη συνέχεια ήρθαν τα τρομερά εγκλήματα που έχουν ήδη αναφερθεί, συνεχίζοντας μέχρι σήμερα.

Είναι εύκολο να δει κανείς τα σημάδια στη Γάζα,   ακόμα και σε μια σύντομη επίσκεψη. Καθισμένος σε ένα ξενοδοχείο κοντά στην ακτή  μπορεί κανείς να ακούσει τους πυροβολισμούς των ισραηλινών πολεμικών πλοίων,  που οδηγούν τους ψαράδες έξω από τα χωρικά ύδατα της Γάζας και προς την ακτή, έτσι ώστε να είναι υποχρεωμένοι να αλιεύουν στα ύδατα που εμφανίζουν βαριά ρύπανση  λόγω της άρνησης των ΗΠΑ-Ισραήλ   να επιτρέψουν την ανοικοδόμηση των συστημάτων αποχέτευσης  και ενέργειας που έχουν καταστραφεί.

Στις συμφωνίες του Όσλο υπήρχαν σχέδια για δύο μονάδες αφαλάτωσης που αποτελούν αναγκαιότητα σε αυτή την άνυδρη περιοχή. Μια  προηγμένη εγκατάσταση  χτίστηκε: στο Ισραήλ. Η δεύτερη είναι στο Χαν Γιούνις, στο νότιο τμήμα της Λωρίδας της Γάζας. Ο μηχανικός , που είναι υπεύθυνος για  να αποκτήσει πόσιμο νερό ο  πληθυσμός,  εξήγησε ότι το εργοστάσιο αυτό έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να μην μπορεί να χρησιμοποιήσει το θαλασσινό νερό, αλλά πρέπει να στηρίζεται στο υπόγειο νερό, μια φθηνότερη διαδικασία, η οποία υποβαθμίζει  περαιτέρω τον πενιχρό υδροφόρο ορίζοντα, επιφυλάσσοντας  σοβαρά προβλήματα για το μέλλον.  Ακόμη και με αυτή τη μονάδα, το νερό είναι εξαιρετικά περιορισμένο. Το Πρακτορείο Αρωγής  και Έργων των Ηνωμένων Εθνών (UNRWA), το  οποίο ενδιαφέρεται για τους πρόσφυγες (αλλά όχι για τους υπόλοιπους κάτοικους της Γάζας),  κυκλοφόρησε πρόσφατα μια έκθεση η οποία προειδοποιεί  ότι η ζημία στον υδροφόρο ορίζοντα μπορεί σύντομα να γίνει  «μη αναστρέψιμη», και ότι χωρίς άμεσες διορθωτικές ενέργειες   μπορεί να Γάζα να  «μην είναι βιώσιμη» μέχρι το 2020.(2)

Το Ισραήλ επιτρέπει την εισαγωγή τσιμέντου για τα έργα του UNRWA , αλλά όχι για τους κατοίκους της Γάζας που έχει  τεράστια  ανάγκη   ανοικοδόμησης.  Ο  περιορισμένος βαρύς εξοπλισμός βρίσκεται ως επί το πλείστον σε αδράνεια, καθώς το Ισραήλ δεν επιτρέπει τα υλικά για  επισκευές. Όλα αυτά είναι μέρος του γενικού προγράμματος που περιγράφηκαν από τον  ισραηλινό αξιωματούχο Dov Weisglass, σύμβουλο  του πρωθυπουργού Εχούντ  Ολμέρτ, όταν οι Παλαιστίνιοι δεν ακολούθησαν τις διαταγές στις εκλογές του 2006: «Η ιδέα», είπε, «είναι να βάλουμε τους Παλαιστίνιους σε δίαιτα, αλλά να μην τους κάνουμε να  πεθαίνουν από την πείνα».

Σίγουρα αυτό δεν θα φαινόταν σωστό.

Και το σχέδιο   ακολουθείται αυστηρά. Η Sara Roy παρέχει εκτενή στοιχεία στις επιστημονικές μελέτες της. Πρόσφατα, μετά από αρκετά χρόνια προσπαθειών, η ισραηλινή οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, Gisha,  κατόρθωσε να εξασφαλίσει μια δικαστική απόφαση που αναγκάζει την κυβέρνηση να εμφανίσει   τα αρχεία της με τα λεπτομερή  σχέδια για τη διατροφή και τον τρόπο που εκτελούνται.  Ο δημοσιογράφος – με βάση το Ισραήλ-  Jonathan Cook , συνοψίζει:  «Οι αξιωματούχοι υγείας παρείχαν υπολογισμούς του ελάχιστου αριθμού των θερμίδων που απαιτούνται για να αποφύγουν, οι  1,5 εκατομμύριο κάτοικοι της Γάζας,  τον υποσιτισμό . Τα στοιχεία αυτά στη συνέχεια μετατρέπονται σε φορτία   τροφίμων που το Ισραήλ  θα επιτρέπει την κάθε μέρα … Κατά μέσο όρο μόνο 67 φορτηγά – πολύ λιγότερο από το μισό των ελάχιστων απαιτήσεων – μπαίνουν στη Γάζα καθημερινά.  Αυτό,  σε σύγκριση με περισσότερα από 400 φορτηγά που έμπαιναν πριν αρχίσει ο αποκλεισμός.  Ακόμα και αυτή η εκτίμηση είναι υπερβολικά γενναιόδωρη, όπως αναφέρουν αξιωματούχοι του ΟΗΕ.

Το αποτέλεσμα της επιβολής  αυτής της  διατροφής, όπως σημειώνει ο λόγιος της Μέσης Ανατολής,  Juan Cole, είναι ότι  «περίπου δέκα τοις εκατό των παιδιών κάτω των 5 ετών στη Γάζα  έχουν περιορισμένη ανάπτυξη εξ αιτίας του  υποσιτισμού … Επιπλέον, η αναιμία είναι ευρέως διαδεδομένη, και επηρεάζει πάνω από τα δύο τρίτα των βρεφών, 58.6 τοις εκατό των μαθητών, και πάνω από το ένα τρίτο των εγκύων μητέρων».  Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ θέλουν να εξασφαλίσουν ότι τίποτε περισσότερο δεν είναι δυνατό να συμβεί εκτός από απλή επιβίωση.

«Αυτό που πρέπει να έχουμε κατά νου», παρατηρεί ο Raji Sourani, «είναι ότι η κατοχή και ο απόλυτος αποκλεισμός είναι μια συνεχής επίθεση κατά της ανθρώπινης αξιοπρέπειας των ανθρώπων στη Γάζα και κυρίως όλων των Παλαιστινίων γενικά. Είναι συστηματική υποβάθμιση,  ταπείνωση,  απομόνωση και   κατακερματισμός του παλαιστινιακού λαού».   Το συμπέρασμα αυτό επιβεβαιώνεται και από πολλές άλλες πηγές.  Σε ένα από τα κορυφαία ιατρικά περιοδικά του κόσμου, το Lancet, ένας γιατρός από το   Στάνφορντ, περιγράφει τον αποτροπιασμό του για το τι είδε, και περιγράφει τη Γάζα ως  «κάτι σαν εργαστήριο για την παρατήρηση της απουσίας της αξιοπρέπειας», μια κατάσταση που έχει «καταστροφικές»  συνέπειες για τη σωματική, ψυχική και κοινωνική υγεία.  «Η συνεχής επιτήρηση από τον ουρανό, η συλλογική τιμωρία μέσω του αποκλεισμού και της απομόνωσης, η εισβολή σε σπίτια και επικοινωνίες, καθώς και οι περιορισμοί για εκείνους που προσπαθούν να ταξιδέψουν, ή να παντρευτούν, ή να εργαστούν, καθιστούν δύσκολο να ζήσει κανείς μια αξιοπρεπή ζωή στη Γάζα».  Οι  «Araboushim»  πρέπει  να μαθαίνουν να μην σηκώνουν τα κεφάλια τους.

Υπήρχαν ελπίδες ότι η νέα κυβέρνηση Morsi στην Αίγυπτο,  λιγότερο δέσμια στο Ισραήλ από την υποστηριζόμενη από τη Δύση δικτατορία Μουμπάρακ, θα μπορούσε να ανοίξει το πέρασμα της Ρόφα-την μόνη  πρόσβαση προς τα έξω,  για τους παγιδευμένους κάτοικους της Γάζας, που δεν υπόκειται σε άμεσο ισραηλινό έλεγχο. Κάποια στιγμή είχε ανοίξει το πέρασμα αλλά όχι για πολύ. Η δημοσιογράφος Laila El-Haddad γράφει ότι η επαναλειτουργία  του περάσματος υπό Morsi,  «είναι απλά μια επιστροφή στο status quo των προηγούμενων  χρόνων: μόνο οι Παλαιστίνιοι  που διαθέτουν ένα,  εγκεκριμένο από το Ισραήλ,  δελτίο ταυτότητας μπορούν να χρησιμοποιήσουν την διέλευση  της Ράφα», μαζί με  έναν μεγάλο αριθμό Παλαιστινίων, συμπεριλαμβανομένης της   οικογένειας   el-Haddad, όπου μόνο ο ένας σύζυγος έχει κάρτα.

Επιπλέον, συνεχίζει, «το πέρασμα δεν οδηγεί στη Δυτική Όχθη, ούτε επιτρέπει την είσοδο εμπορευμάτων, τα  οποία περιορίζονται στις  ελεγχόμενες από το Ισραήλ διασταυρώσεις και υπόκεινται σε απαγορεύσεις σχετικά με τα υλικά κατασκευής και τις εξαγωγές».  Η περιορισμένη διέλευση  από την Ράφα δεν αλλάζει το γεγονός ότι «η Γάζα παραμένει υπό στενή θαλάσσια και εναέρια πολιορκία, και συνεχίζει να είναι αποκλεισμένη  για τις πολιτιστικές, οικονομικές, ακαδημαϊκές δραστηριότητες των Παλαιστινίων στο υπόλοιπο των [κατεχομένων] εδαφών, κατά παράβαση των υποχρεώσεων των ΗΠΑ-Ισραήλ,  σύμφωνα με τις συμφωνίες του Όσλο».

Τα αποτελέσματα είναι οδυνηρά προφανή. Στο νοσοκομείο Χαν Γιούνις, ο διευθυντής, ο οποίος είναι επίσης επικεφαλής της χειρουργικής ομάδας, περιγράφει με οργή και πάθος πως λείπουν φάρμακα  για την ανακούφιση των ασθενών που υποφέρουν  καθώς και απλός χειρουργικός εξοπλισμός,  με αποτέλεσμα να μένουν οι γιατροί αβοήθητοι και οι ασθενείς να αγωνιούν.  Προσωπικές ιστορίες προσθέτουν μια αίσθηση ζωντάνιας στη γενική αποστροφή που αισθάνεται κανείς στη χυδαιότητα της σκληρής κατοχής. Ένα παράδειγμα είναι η μαρτυρία μιας νεαρής γυναίκας που απεγνωσμένη είπε ότι ο πατέρας της – ο οποίος θα ήταν υπερήφανος επειδή ήταν η πρώτη γυναίκα στον καταυλισμό προσφύγων που πήρε ένα προηγμένο πτυχίο – είχε «φύγει» μετά από 6 μηνών μάχη με τον καρκίνο, στην ηλικία των 60 ετών.

 Η ισραηλινή κατοχή δεν του έδωσε άδεια να πάει σε νοσοκομείο του Ισραήλ για θεραπεία. «Έπρεπε να αναστείλω τη μελέτη μου, την εργασία και τη ζωή μου για  να είμαι δίπλα  του. Ήμασταν όλοι, συμπεριλαμβανομένου του αδελφού μου που είναι γιατρός και της  αδελφή μου που είναι φαρμακοποιός,  αδύναμοι και απελπισμένοι, παρακολουθώντας  τον πόνο του. Πέθανε κατά τη διάρκεια του απάνθρωπου αποκλεισμού της Γάζας το καλοκαίρι του 2006, όταν η  πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας  ήταν πολύ περιορισμένη. Νομίζω ότι το να αισθάνεται κανείς αδύναμος και απελπισμένος είναι η πιο δολοφονική αίσθηση που μπορεί να έχει ένας άνθρωπος. Σκοτώνει το πνεύμα και ραγίζει την καρδιά. Μπορείς να  πολεμήσεις την κατοχή, αλλά δεν μπορείς να καταπολεμήσεις  την αίσθηση του ότι είσαι αδύναμος. Δεν μπορείς να διαλύσεις αυτό το συναίσθημα».

Αηδία από την χυδαιότητα, σε συνδυασμό με  ενοχή: είναι στο χέρι μας να δώσουμε ένα τέλος στον πόνο και να αφήσουμε τους Παλαιστίνιους να απολαύσουν μια ζωή  με  ειρήνη  και  αξιοπρέπεια,  όπως τους αξίζει.

(O Νόαμ Τσόμσκι επισκέφθηκε τη Λωρίδα της Γάζας στις 25 με 30 Οκτ 2012.)

chomsky.info

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ της μεταφράστριας για την καλύτερη κατανόηση του κειμένου:

(1) Samid (ενικός), Samidin (πληθυντικός):  Αναφέρεται στους Παλαιστίνιους που υποστηρίζουν την πολιτική κινηματική ιδεολογία της αντίστασης (Sumud). Eίναι αυτός που παραμένει ακλόνητος, σταθερός.

(2) Αβίωτη η ζωή στη Γάζα ως το 2020

(3) 2.279 θερμίδες ανά άτομο. Πώς το Ισραήλ φρόντισε να μην λιμοκτονήσουν στη Γάζα.

Ο Νόαμ Τσόμσκι μαζί με ακτιβιστές και Παλαιστίνιους περιμένουν το πλοίο της Συμμαχίας του Στόλου της ελευθερίας, “Εστέλ”, στις 20 Οκτώβρη 2012, στο λιμάνι της Γάζας.

filistina

Aντι-πληροφόρηση, απόψεις και αναλύσεις
για ανθρώπους και λαούς που αδικούνται και καταπιέζονται
αλλά αγωνίζονται και αντιστέκονται στους ισχυρούς
σε οποιοδήποτε σημείο αυτού του πλανήτη

__________________________________________

http://filistina.wordpress.com/