«Τρίτο κύμα»~Πείραμα χειραγώγησης: Πως ένας απλός άνθρωπος μετατρέπεται σε Ναζί

 Το Τρίτο Κύμα αποτελεί ίσως το πιο συγκλονιστικό ψυχολογικό – κοινωνικό πείραμα που διεξήχθη ποτέ. Aν και κρατήθηκε υπό άκρα μυστικότητα για χρόνια, τελικά το 1976 έγινε γνωστό μέσα από το ομώνυμο βιβλίο του Jones – εμπνευστή του πειράματος- όπου αναφερόταν σε αυτό.

Το βιβλίο γνώρισε τεράστια απήχηση στο αναγνωστικό κοινό και έτσι το 1981 το πείραμα μεταφέρθηκε για πρώτη φορά στις κινηματογραφικές αίθουσες σημειώνοντας την ίδια επιτυχία.

Το πείραμα:

Το Τρίτο Κύμα ήρθε να θίξει το θέμα του φασισμού και την έντεχνη μεταμόρφωση μιας ελεύθερης κοινωνίας σε μια άβουλη μάζα μέσω της χειραγώγησης.

Πρόκειται για ένα μαθητικό πείραμα, που έλαβε χώρα σε ένα γυμνάσιο του Πάλο Άλτο στην Καλιφόρνια τον Απρίλιο του 1967. Εμπνευστής αυτού ήταν ο καθηγητής σύγχρονης ιστορίας Ron Jones και αφορμή στάθηκε μια ερώτηση που δέχτηκε από έναν μαθητή:

“Πώς μπορούσε ο γερμανικός λαός να επικαλείται άγνοια για τη σφαγή των Εβραίων; Πώς μπορούσαν οι κάτοικοι των πόλεων, οι ελεγκτές των τρένων, οι δάσκαλοι, οι γιατροί, να ισχυρίζονται πως δεν ήξεραν τίποτα για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και την ανθρώπινη σφαγή;”

Τότε ο Jones αποφάσισε να θέσει σε εφαρμογή ένα πείραμα 5 ημερών, κατά τη διάρκεια του οποίου οι μαθητές, μέσω μιας σειράς ασκήσεων πειθαρχίας και υποταγής μέσα στην τάξη, θα μπορούσαν να κατανοήσουν ορισμένα χαρακτηριστικά του ναζιστικού κινήματος και τη μετατροπή μιας ελεύθερης κοινωνίας σε φασιστικό καθεστώς.

Ακόμη, στόχος του Jones ήταν να καταδείξει ότι ο φασισμός αναδύθηκε από καθημερινούς ανθρώπους, που απλά έπεσαν θύματα χειραγώγησης.

Τα στάδια του πειράματος:

Η πρώτη μέρα

Ο Jones ξεκίνησε το μάθημα παρουσιάζοντας τα πλεονεκτήματα της πειθαρχίας και το αίσθημα ικανοποίησης και αυτοελέγχου που αυτή γεννά.

Με αυτό –το κατά άλλα θεμιτό επιχείρημα- κατάφερε να επιβάλει μια συγκεκριμένη στάση με την οποία θα έπρεπε όλοι οι μαθητές να κάθονται μέσα στην τάξη, δηλαδή τα γόνατα σε γωνία ενενήντα μοιρών με το πάτωμα και τα χέρια πιασμένα πίσω από την πλάτη.

Στην πραγματικότητα, όμως, καθοδήγησε υποσυνείδητα την τάξη σε μια στάση καθίσματος ως κώδικα συμπεριφοράς και επίδειξη υπακοής στο πρόσωπό του. Οι μαθητές γρήγορα και με ενθουσιασμό αφομοίωσαν τη νέα στάση και αυτό ενθάρρυνε τον Jones στο να επιβάλει ακόμα και άλλους κανόνες.

Η δεύτερη μέρα

Ο καθηγητής αναφέρθηκε στην έννοια της «κοινότητας», τονίζοντας τη δύναμη και την ηθική ικανοποίηση που αντλεί το άτομο μέσα από τη συλλογική προσπάθεια για την επίτευξη ενός στόχου. Μάλιστα, επέβαλε στην τάξη τα παρακάτω συνθήματα ενότητας: «Δύναμη μέσω της πειθαρχίας», «Δύναμη μέσω της Κοινότητας».

Τέλος, καθιέρωσε ένα χαιρετισμό μεταξύ των μελών της κοινότητας, ως δείγμα της κοινής τους ταυτότητας. Συγκεκριμένα, οριζόταν το δεξί χέρι να είναι υψωμένο στον ώμο με τα δάχτυλα λυγισμένα σαν κύμα.

Ο χαιρετισμός αυτός πήρε το όνομα “Τρίτο Κύμα”, από το τρίτο κύμα που φτάνει στην ακτή και είναι και το δυνατότερο. Η ονομασία προφανώς παραπέμπει συνειρμικά στο «Τρίτο Ράιχ»…

Η τρίτη μέρα

Ο καθηγητής πέρασε στη δράση. Πρώτα έθιξε τη σημασία της ολοκληρωτικής πίστης και αφοσίωσης κάθε μέλους στην κοινότητα όπου ανήκει και στη συνέχεια προμήθευσε με κάρτες και μαύρα περιβραχιόνια τα μέλη του κινήματος, για να τα φορούν και να ξεχωρίζουν από τους υπόλοιπους.

Τέλος, ανατέθηκαν σε όλους αρμοδιότητες και ρόλοι για την εύρυθμη λειτουργία της ομάδας. Ξαφνικά, όλοι – ακόμα και οι πιο παθητικοί, «αόρατοι» μέχρι τότε μαθητές – έγιναν περισσότερο συμμετοχικοί και απόκτησαν κάποια ταυτότητα μέσα από την «αγέλη».

Η επόμενη μέρα

Ο Jones προέβη στην τόνωση της εθνικής υπερηφάνειας των μαθητών. Tους παραπλάνησε ανακοινώνοντάς τους ότι το «Τρίτο Κύμα» δεν ήταν απλά ένα πείραμα, αλλά αποτελούσε ένα εθνικής κλίμακας πρόγραμμα μαθητών, που ήταν πρόθυμοι να αγωνιστούν για την πολιτική αλλαγή της χώρας.

Πρωταρχικός στόχος τους καθίστατο η αλλαγή του εκπαιδευτικού συστήματος και έπειτα θα ακολουθούσαν μεταρρυθμίσεις σε όλους τους εθνικούς τομείς. Στα χέρια τους, λοιπόν, θα είχαν τη μοίρα ολόκληρου του έθνους.

Η τελευταία μέρα

Ύστερα από πιέσεις, φόβους και αντιδράσεις από το σχολικό περιβάλλον για την ακραία συμπεριφορά των μελών του Τρίτου Κύματος, ο καθηγητής αποφάσισε να δώσει τέλος στο επικίνδυνο αυτό πείραμα. Η κατάσταση είχε ξεφεύγει από τον έλεγχο.

Έτσι, εκείνη τη μέρα, στη συνάντηση των μελών του κινήματος στο αμφιθέατρο του σχολείου, ενώ όλοι περίμεναν να δουν την τηλεοπτική συνέντευξη του υποτιθέμενου «αρχηγού» του Κύματος, ο Jones τους αποκάλυψε τη σκληρή αλήθεια:

«…Δεν υπάρχει κανένας ηγέτης. Δεν υπάρχει κάτι όπως εθνικό κίνημα νεολαίας που να λέγεται Τρίτο Κύμα. Έχετε χρησιμοποιηθεί. Χειραγωγηθεί. Σπρωχτήκατε από τις επιθυμίες σας στη θέση που βρίσκεστε τώρα.

Δεν είστε καλύτεροι ή χειρότεροι από τους Γερμανούς Ναζί που έχουμε μελετήσει. Σκεφτήκατε ότι ήσασταν οι εκλεκτοί. […] Ανταλλάξατε την ελευθερία σας για την άνεση της πειθαρχίας και της ανωτερότητας […] Επιτρέψτε μου να σας παρουσιάσω το μέλλον σας».

Είπε και τους παρουσίασε ένα φιλμ με σκηνές από τη Ναζιστική Γερμανία και εικόνες από το Τρίτο Ράιχ. Η αντίδραση των μαθητών ήταν η αναμενόμενη. Άλλοι φώναξαν και άλλοι αποχώρησαν από την αίθουσα απογοητευμένοι. Το Τρίτο Κύμα ήταν πια παρελθόν.

Τα ψυχολογικά εργαλεία της χειραγώγησης:

Η χειραγώγηση αποτελεί στρατηγική πειθούς και ετεροκαθορισμού, ένα παιχνίδι μυαλού που καλείται ο “ισχυρός” να παίξει, για να ασκήσει τον απόλυτο έλεγχο των κινήσεων και της σκέψης των υποψήφιων θυμάτων του.

Το φαινόμενο μπορεί να “ευδοκιμήσει” σε οποιαδήποτε κοινωνία, εποχή και κοινωνικό πλαίσιο, από τα ΜΜΕ, το εκάστοτε πολιτικό καθεστώς μέχρι τα γήπεδα και τους θρησκευτικούς κόλπους.

Στόχος; Η εξυπηρέτηση των ιδιοτελών σκοπών του θύτη. Αποτέλεσμα; Τα άτομα παθητικοποιούνται, γίνονται υποχείρια και αποκτούν αγελαία νοοτροπία, καθώς καταργείται η ατομική τους βούληση. Μοιραία πέφτουν θύματα του κομφορμισμού και ασυνείδητα μετατρέπονται σε πνευματικά μονομερείς φιγούρες.

“Χρησιμοποιώ το συναίσθημα για τους πολλούς και κρατώ τη λογική για τους λίγους.” Αδόλφος Χίτλερ

Το Τρίτο Κύμα κατέδειξε ορισμένους αξιοσημείωτους μηχανισμούς χειραγώγησης που στοχεύουν κυρίως στο θυμικό του ανθρώπου:

• Ισχυρό όπλο της ποδηγέτησης των μαζών αποτελεί η επίκληση στο συναίσθημα.
• Ο «καθοδηγητής» προσφέρει την ψευδαίσθηση της υπεροχής της συγκεκριμένης ομάδας, ως μια ελίτ που αγωνίζεται για τα ιδανικά, όπως είναι η πατρίδα, η θρησκεία και η ελευθερία. (Σ.Σ. Ή ψεκασμένοι-αψέκαστοι, ή εμβολιασμένοι, ανεμβολίαστοι!!)
• «Ένας για όλους και όλοι για έναν». Ο χειραγωγός εξασφαλίζει στην κοινότητα μια κοινή ταυτότητα, έναν κοινό σκοπό και τη συναισθηματική κάλυψη «του ανήκειν» στα μέλη αυτής.
• Έτσι, ακόμα και παρίες, άνθρωποι περιθωριοποιημένοι κοινωνικά εντάσσονται στην ομάδα και αποκτούν υπόσταση μέσα από αυτήν.

Πηγή: https://www.proionta-tis-fisis.com

Ο πόλεμος της πανδημίας και ο μεγάλος εχθρός, η αλήθεια

του Κωνσταντίνου Φαρσαλινού*

“Το πρώτο θύμα του πολέμου είναι η αλήθεια”, είπε ο Αισχύλος πριν από αρκετούς αιώνες.

Tη ρήση χρησιμοποιήσαν από τότε επανειλημμένως αρκετοί πολιτικοί και διανοούμενοι. Όμως ήταν πολλοί περισσότεροι αυτοί που έκαναν πως δεν την ήξεραν…

Στην πραγματικότητα όμως η αλήθεια δεν είναι απλά το θύμα. Είναι ο μεγαλύτερος ΕΧΘΡΟΣ σε ένα πόλεμο.

Όπως λοιπόν περιγράφει στο τρέιλερ το ντοκιμαντέρ ΠΑΝΔΗΜΑΓΩΓΟΙ, από την ηρεμία και ψυχραιμία που ήταν απαραίτητα (διότι ο πανικός προκαλεί μεγαλύτερη βλάβη από τον ιό - έτσι μας έλεγαν, και έτσι είναι), μπήκαμε γρήγορα σε καθεστώς τρόμου διότι “θα πεθάνουμε όλοι από τον αόρατο με το γυμνό μάτι ιό” (ΠΑΝΔΗΜΑΓΩΓΟΙ τρέιλερ: https://tinyurl.com/ztr7xsy).

Από τότε, ακούσαμε πολλά. Οι άχρηστες μάσκες έγιναν επικίνδυνες (Τσιόδρας 4 Απριλίου 2020, https://tinyurl.com/vjfcadwd, Βασιλακόπουλος 5 Μαΐου 2020, https://tinyurl.com/yhae8s9z), μετά έγιναν χρήσιμες, απαραίτητες, υποχρεωτικές και μέτρο που θα καταστείλει την πανδημία (!!), και στο τέλος φτάσαμε να τις φοράμε όταν περπατάμε στο δρόμο ή όταν καθόμαστε μόνοι μας σε ένα παγκάκι. Δεν έφτασε τη γελοιοποίηση της νοημοσύνης (και της επιστήμης) από αυτό, είχαμε και την υπέρβαση κάθε ορίου γραφικότητας από πολιτική, επιστημονική και δικαστική αρχή, με ορισμένους (μετρημένους στα δάχτυλα του ενός ή των δύο χεριών) που αντιδρούσαν υπερβολικά στο μέτρο της μάσκας να απασχολούν τη δικαιοσύνη και την “ειδησιογραφία” των μέσων μαζικής επιστημονικής μονοφωνίας ως οι υπεύθυνοι για την αποτυχία διαχείρισης της πανδημίας. Ο βήχας, ο έρωτας και η αμηχανία της ανικανότητας δεν κρύβονται εύκολα…

Τα παιδαγωγικά SMS (Γεραπετρίτης, https://tinyurl.com/n7n88s3c), οι «θανατηφόρες» ΜΕΘ (περισσότερες ΜΕΘ θα σήμαινε περισσότερους θανάτους, Γεραπετρίτης, https://tinyurl.com/4t8wpa4c) και το κλάμα όσων «ηρώων» πήραν συνειδητές αποφάσεις “σωτηρίας” που κατέστρεψαν την κοινωνία, ακολουθώντας με περισσή υποκρισία τα προστάγματα της πολιτικής ορθότητας (Τσιόδρας, https://tinyurl.com/eyyxhb7k) είναι λίγα από τα άπειρα παραδείγματα που αναδεικνύουν το ύφος, το ήθος, την ποιότητα, την ψυχική ιδιοσυγκρασία, την επάρκεια και την ικανότητα όσων ανέλαβαν τη διαχείριση του προβλήματος.

Με αυτά και με άλλα, φτάσαμε στη σημερινή κατάσταση.

O υπουργός Γεωργιάδης μας ενημέρωσε πρόσφατα ότι δεν φοράει κανένας μάσκα στην Αγγλία, διότι δεν υπάρχει πλέον εκεί πανδημία αφού το 92% είναι εμβολιασμένοι (σημερινοί εκπομπή στον ΑΝΤ1, https://tinyurl.com/r6m4tudk). H Αγγλία λοιπόν, με 82,5% του πληθυσμού άνω των 16 ετών να είναι πλήρως εμβολιασμένοι (πηγή, gov.uk, https://tinyurl.com/uhpsj4ny), είχε χθες (6 Οκτωβρίου 2021) περίπου 39.851 κρούσματα, δηλαδή σα να είχε η Ελλάδα περίπου 6000 κρούσματα ημερησίως. Η Αγγλία όμως έχει σχεδόν καθολικό εμβολιασμό στους ηλικιωμένους και τους ευπαθείς. Αντίθετα, χθες ανακοινώθηκαν στην Ελλάδα μέτρα που δεν θα προσφέρουν ΤΙΠΟΤΑ στον εμβολιασμό των ηλικιωμένων, και απλά εκβιάζουν νέους, υγιείς και κοινωνικά δραστήριους ανθρώπους που δεν επιβαρύνουν το σύστημα υγείας αφού έχουν ελάχιστο κίνδυνο να νοσήσουν σοβαρά. Αλλά η κατάργηση της ελεύθερης συναίνεσης δια των εκβιασμών, και η μόδα της τιμωρητικής, δήθεν «δημοκρατίας» χαρακτηρίζεται από τον υπουργό Γεωργιάδη ως πολιτισμός, ορθολογισμός και διαφωτισμός (!!) (ΑΝΤ1, https://tinyurl.com/3rapd9dv). Το ίδιο “ορθολογική” μάλλον είναι η τοποθέτηση της τραγουδίστριας Δήμου, (που ατύχησε να νοσήσει και να χρειαστεί νοσοκομειακή φροντίδα παρά τον πλήρη εμβολιασμό της), που θεωρεί ότι κινδυνεύει η ζωή της από τους μη-εμβολιασμένους. Δηλαδή, κάνουμε το εμβόλιο που μας προστατεύει διότι είναι αποτελεσματικό, αλλά είμαστε ευάλωτοι και κινδυνεύουμε από τους άλλους που δεν έκαναν το εμβόλιο που κάναμε εμείς και μας προστατεύει! Πάντα φταίνε οι άλλοι για όλα (https://tinyurl.com/22pxhxb3).

Η νέα μόδα αντιμετώπισης του “εχθρού” εν καιρώ “πολέμου” είναι η δικαστικές διώξεις. Ενώ το αίτημα για νεκροτομές και διερεύνηση φακέλων ασθενών που κατέληξαν σε συνθήκες άγνωστες στους συγγενείς (λόγω της φύσης της λοίμωξης που απαιτεί καραντίνα) χαρακτηρίζονται ως εγκληματική οργάνωση (Καθημερινή: https://tinyurl.com/34wajs4b), η δίωξη επιστημόνων επειδή οι απόψεις τους χαρακτηρίζονται απειλή για την κρατική ασφάλεια τείνουν να γίνουν ρουτίνα.

Σειρά πήρε ο Δημήτριος Γάκης επειδή, σύμφωνα με το ρεπορτάζ τηλεοπτικού σταθμού (OPEN, https://tinyurl.com/vh587pwh), είπε ότι τα εμβόλια είναι ατελή και δεν θα προσφέρουν τείχος ανοσίας. Είπε δηλαδή ότι έγραφε στις 10 Σεπτεμβρίου 2021 η Wall Street Journal, σε άρθρο με τίτλο: “Κάποια εμβόλια προσφέρουν προστασία εφ’ όρου ζωής. Γιατί δεν συμβαίνει αυτό με τα εμβόλια για τη νόσο COVID”, και το άρθρο στο Nature από τις 18 Μαρτίου 2021, με τίτλο: “5 λόγοι για τους οποίους η ανοσία αγέλης για τη νόσο COVID είναι μάλλον αδύνατη” (Nature, https://tinyurl.com/539cvtcb). Μήπως η δικαιοσύνη θα πρέπει μπλοκάρει για την Ελλάδα την πρόσβαση στη Wall Street Journal και το Nature, για να προστατέψει το κράτος; Εν τω μεταξύ, αγνοείται ακόμη η δικαστική διερεύνηση για το γεγονός ότι με ακραία και καταστροφικά για την κοινωνία μέτρα καταλήξαμε να ξεπεράσουμε τους θανάτους των δολοφόνων Σουηδών.

Άλλη μια υπενθύμιση ότι νόμιμο, δίκαιο και ηθικό είναι διαφορετικές έννοιες, όπως είχα πει από τον Ιανουάριο του 2021 (https://tinyurl.com/29x4np45). Με νόμους κυβερνούσαν και κυβερνούν όλα τα καθεστώτα. Θυμίζω απλά ότι ο πρώτος νόμος του Χίτλερ ήταν το Διάταγμα για την προστασία του λαού και του κράτους.

Κι αν δεν μπλοκάρουν τους ξένους ιστότοπους, τουλάχιστον φροντίζουν να επιβάλλουν στην κοινωνία το νόμο της σιωπής (ομερτά) και τη λογοκρισία, ακόμη και σε ασθενή με επιπλοκή που είναι επίσημα καταγεγραμμένη. Αυτά μας λέει η νεαρή εκπαιδευτικός που αντιμετωπίζει ένα τέτοιο, επίσημα καταγεγραμμένο, πρόβλημα υγείας (μυοκαρδίτιδα), για το οποίο έχει προσωπική ευθύνη παρόλο που την εκβίαζαν (έμμεσα, αλλά με τρόπο απάνθρωπο, ανήθικο και απαξιωτικό), καταργώντας την ελεύθερη συναίνεση και τον κώδικα ιατρικής δεοντολογίας. (εδώ: https://tinyurl.com/2dhhsbxz και εδώ: https://tinyurl.com/3axwema5). Ομερτά και λογοκρισία από εκπαιδευτικούς που μπλοκάρουν την αναφορά στο περιστατικό της, και από επαγγελματίες υγείας που της έλεγαν ότι μιλάει πολύ αλλά δεν είχε τίποτα. Από την άλλη, κάποιοι υποστηρίζουν με “ιδεολογικά” κριτήρια τον μαζικό υποχρεωτικό εμβολιασμό ως κοινωνικό δικαίωμα. Δεν μιλάμε πλέον απλά για κατάργηση του κώδικα ιατρικής δεοντολογίας, αλλά για “ιδεολογία” που παραπέμπει στον ολοκληρωτισμό.

Η ηθική νομιμοποίηση μια προληπτικής ιατρικής παρέμβασης βασισμένη στο ρητό “δική σου είναι η ευθύνη, άσχετα αν εμείς σε εκβιάζουμε”, αποδεικνύει τη φύση, το ύφος και το ήθος της σημερινής πολιτικής και επιστημονικής “νομιμότητας”, και του κράτους “δικαίου”. Ασυδοσία, ακαταδίωκτα, ανεύθυνα, ακαταλόγιστα, αυθαίρετα, και επιλεκτική εφαρμογή νόμων επειδή το αποφασίζει ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου διαχωρίζοντας με “κοσμητικά” επίθετα τους πολίτες σε προ-εμβολιαστές και αντι-εμβολιαστές (https://tinyurl.com/ptjpb73w). Το ίδιο επιλεκτική αναμένεται να είναι η εφαρμογή του νέου άρθρου του Ποινικού Κώδικα για τη διασπορά ψευδών ειδήσεων που προκαλούν φόβο στους πολίτες. Εκτός αν δούμε να διώκονται εκείνοι που έλεγαν ότι το 15% των παιδιών με COVID κάνουν πολυσυστηματικό φλεγμονώδες σύνδρομο (στην πραγματικότητα έκανε το 0,1%), ή ότι το 1/3ο των παιδιών με COVID από τη μετάλλαξη Δ καταλήγουν σε ΜΕΘ.

Εκπλήσσεστε από όλα αυτά; Κακώς. Αυτά που μπορεί να θεωρούμε κάποιοι ως ηθική κατάντια και διαστρέβλωση της λογικής και της πραγματικότητας, είναι απλά η φύση του πολέμου. Στον πόλεμο, ο μεγαλύτερος εχθρός είναι η αλήθεια. Εδώ βέβαια πρόκειται για πόλεμο που είναι στην πραγματικότητα ΑΝΥΠΑΡΚΤΟΣ. Εφευρέθηκε όμως από τους εγκεφάλους των ειδημόνων (πολιτικών και ειδικών), διότι χωρίς πόλεμο δεν υπάρχει προστασία και σωτηρία.

Ο πόλεμος για την πανδημία θα έχει τη συνέχειά του, τον πόλεμο για την κλιματική αλλαγή. Όπως στην πανδημία ουσιαστικά υποκαταστήσαμε τα επιστημονικά δεδομένα με μοντέλα για να επιβάλλουμε περιορισμούς και κατάργηση δικαιωμάτων, στην κλιματική αλλαγή φτάσαμε στο σημείο να απονέμεται Νόμπελ Φυσικής για μοντέλα που αναδεικνύουν το ρόλο του CO2 και της ανθρώπινης δραστηριότητας στην κλιματική αλλαγή (Πηγή: Science, https://tinyurl.com/j87akfue). Μια απονομή που είχε σκοπό “να δώσει το μήνυμα σε όσους ηγέτες δεν έχουν λάβει το μήνυμα ακόμη”, σύμφωνα με τον πρόεδρο της επιτροπής!!! Και το πιο εντυπωσιακό, ο άλλος επιστήμονας που μοιράστηκε το Νόμπελ Φυσικής για τη δουλειά του πάνω στη συμπεριφορά τον ατόμων σε μαγνητικά κράματα, αντί να κάνει δηλώσεις για τη δική του δουλειά μίλησε για την κλιματική αλλαγή! Σε όλα αυτά κουμπώνει και η προτροπή του ΟΗΕ να εργαλειοποιηθεί η πανδημία και η επιβολή περιορισμών και lockdown για την επιβολή μακροχρόνιων τέτοιων μέτρων για να σωθεί το κλίμα (Πηγή: Emissions Gap Report 2020, τελευταία παράγραφος του executive summary, https://tinyurl.com/44x9m432).

"Dubito ergo cogito, cogito ergo sum."

I doubt therefore I am, I think therefore I am.

Αμφισβητώ άρα υπάρχω, σκέφτομαι άρα υπάρχω.

Ρενέ Ντεκάρτ (René Descartes)

* ιατρός - ερευνητής, Πανεπιστήμιο Πάτρας - Σχολή Δημόσιας Υγείας, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής 

Το χρέος μας στον Τζούλιαν Ασάνζ

του Άρη Χατζηστεφάνου

 Η απόφαση που αναμένεται στις 4 Ιανουαρίου σχετικά με την έκδοση του δημιουργού των Wikileaks, Τζούλιαν Ασάνζ, στις ΗΠΑ αντιμετωπίζεται στη χώρα μας είτε με αδιαφορία είτε, στην καλύτερη περίπτωση, ως ένα θέμα διεθνούς ανθρωπιστικού ενδιαφέροντος. Ισως γιατί κάποιοι θέλουν να ξεχάσουν τη σημασία όσων μάθαμε από τα Wikileaks για το πολιτικό και οικονομικό κατεστημένο της Ελλάδας

Θα περίμενε κανείς ότι η συμπλήρωση μιας δεκαετίας από την πρώτη δημοσίευση απόρρητων τηλεγραφημάτων της αμερικανικής πρεσβείας στην Αθήνα θα αποτελούσε μια αφορμή για μεγάλα δημοσιογραφικά αφιερώματα, που θα μας θύμιζαν όσα μάθαμε από τις διαρροές.

Το 2020 όμως έφυγε και ελάχιστοι έδειχναν διατεθειμένοι να θυμηθούν τις σχέσεις της πρεσβείας με συγκεκριμένους πολιτικούς, επιχειρηματίες, δημοσιογράφους και ακαδημαϊκούς. Ισως γιατί ανακατεύοντας τη σκόνη εκείνων των αποκαλύψεων θα διαπίστωναν ότι τα περισσότερα αιτήματα των Αμερικανών διπλωματών προς τις πολιτικές και οικονομικές ελίτ της χώρας έχουν γίνει πραγματικότητα. Αξίζει να θυμηθούμε μερικές λεπτομέρειες, πραγματικής ή συμβολικής αξίας, και ίσως να ξανασκεφτούμε το τεράστιο χρέος που οφείλουμε σε ανθρώπους όπως ο Τζούλιαν Ασάνζ.

Ποιος θυμάται, λόγου χάρη, την επίσκεψη που πραγματοποίησε ο καθηγητής Γιώργος Μπαμπινιώτης στην αμερικανική πρεσβεία ζητώντας βοήθεια για την αλλαγή του συστήματος εισαγωγής στα πανεπιστήμια (τηλεγράφημα 09ATHENS407). Μιλώντας στον πρέσβη στρεφόταν εναντίον όσων καθηγητών ψήφιζαν ΣΥΡΙΖΑ στην Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Διδακτικού & Ερευνητικού Προσωπικού (ΠΟΣΔΕΠ) και εναντίον του πανεπιστημιακού ασύλου ενώ θεωρούσε «πισωγύρισμα» τη μη αναγνώριση των πτυχίων ιδιωτικών κολεγίων. Την ίδια εποχή η πρεσβεία πίεζε έμμεσα ή άμεσα για την κατάργηση του ασύλου και την αστυνόμευση των πανεπιστημίων (09ATHENS1725, 09ATHENS191) ενώ προωθούσε τα αιτήματα συγκεκριμένων κολεγίων, όπως το Deree και το Anatolia, προς την τότε υπουργό Παιδείας Αννα Διαμαντοπούλου (09ATHENS1723_a).

Την τιμητική του στο γραφείο του Αμερικανού πρέσβη είχε συχνά και ο υπουργός Δημόσιας Τάξης Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, ο οποίος ενημέρωνε για τις αλλαγές που προωθούσε στη δομή και τη λειτουργία της Αστυνομίας και του Λιμενικού (09ATHENS1643_a) και τα σχέδιά του για τη δημιουργία ενός «μίνι FBI» στο εσωτερικό της ΕΛ.ΑΣ.

Από την πλευρά του ο (τότε βουλευτής) Αντώνης Σαμαράς εμφανίζεται σαν γραμματοκομιστής, ο οποίος θα αναλάμβανε να μεταφέρει «σε όσους πρέπει να ξέρουν» τη δυσαρέσκεια της πρεσβείας για τις επισκέψεις Ρώσων αξιωματούχων και την αγορά ρωσικών οπλικών συστημάτων (08ATHENS1188_a).

Εντυπωσιακές ήταν και οι αποκαλύψεις για τις παρεμβάσεις της πρεσβείας στην ελληνική δημοσιογραφία. Πληροφορηθήκαμε έτσι ότι η εκπομπή «Νέοι Φάκελοι» του ΣΚΑΪ παρείχε «καλά επιλεγμένη παρουσίαση των κεντρικών αμερικανικών θέσεων» σε εκπομπή που αφορούσε τη Ρωσία ενώ συντελεστές της ενημέρωναν την πρεσβεία ακόμα και για τα πλάνα που θα χρησιμοποιούσαν στο ρεπορτάζ τους. Κυρίως όμως μάθαμε ότι η πρεσβεία διατηρούσε «συνδέσμους» σε σχολές δημοσιογραφίας και «τοποθετούσε πόρους» προκειμένου να κάμψει τον αντιαμερικανισμό στις επόμενες γενιές δημοσιογράφων. Παράλληλα «έσπρωχνε» σε ΜΜΕ «συνεντεύξεις, επώνυμα άρθρα γνώμης τοπικής παραγωγής και προϊόντα του Γραφείου Προγραμμάτων Διεθνούς Πληροφόρησης του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για καίρια ζητήματα διεθνούς πολιτικής» (06ATHENS1805).

Οι επαφές βέβαια της αμερικανικής πρεσβείας δεν αφορούσαν μόνο πολιτικούς, ακαδημαϊκούς και δημοσιογράφους αλλά και γνωστούς επιχειρηματίες. Οι ιδιοκτήτες της Aegean, Θεόδωρος και Ευθύμιος Βασιλάκης, παραδείγματος χάριν, βρέθηκαν στην πρεσβεία λίγο πριν από την ιδιωτικοποίηση της Ολυμπιακής, δηλαδή σε μια κρίσιμη περίοδο που θα αποφασιζόταν το μέλλον των αερομεταφορών και η ανανέωση του στόλου με αεροσκάφη της ευρωπαϊκής Airbus ή της αμερικανικής Boeing (05ATHENS1903_a).

Ως «γνωστή επαφή» της πρεσβείας παρουσιαζόταν στα τηλεγραφήματα και ο Δημήτρης Κοπελούζος, παρά το γεγονός ότι οι Αμερικανοί διπλωμάτες πίστευαν ότι «φοράει πολλά διαφορετικά καπέλα» και «χορεύει στον ρυθμό της Gazprom» (07ATHENS649_a).

Σχεδόν δέκα χρόνια από την αποκάλυψη των τηλεγραφημάτων της αμερικανικής πρεσβείας η Ελλάδα φαίνεται να έχει «πετύχει» όλους τους στόχους της αμερικανικής διπλωματίας: το πανεπιστημιακό άσυλο καταργήθηκε, η πόρτα για την αναγνώριση των αμερικανικών κολεγίων άνοιξε ενώ αστυνομικοί ετοιμάζονται να λάβουν θέσεις μέσα στα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Οι σχέσεις με τη Ρωσία καταποντίστηκαν σε πολιτικό και ενεργειακό επίπεδο, ο «αντιαμερικανισμός» των ελληνικών ΜΜΕ εξαφανίστηκε ενώ μπορούμε να υποθέσουμε ότι οι απόφοιτοι των δημοσιογραφικών σχολών, στις οποίες έστελνε «πόρους» η πρεσβεία, έχουν αντικαταστήσει παλαιότερους, «δύστροπους» δημοσιογράφους. Η Ελληνική Αστυνομία γίνεται ένα μικρό FBI (τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τις παράνομες παρακολουθήσεις αντιφρονούντων) και ο Αντώνης Σαμαράς έκανε τον κύκλο του ως πρωθυπουργός.

Αραγε πόσοι από όλους αυτούς που είδαν τα ονόματά τους σε απόρρητα τηλεγραφήματα της αμερικανικής πρεσβείας δεν εύχονται να εκδοθεί ο Ασάνζ στις ΗΠΑ, όπου απειλείται άμεσα η ζωή του;

info-war.gr

Πηγή: https://www.efsyn.gr/themata/infowar/275261_hreos-mas-ston-tzoylian-asanz

Οταν το σύστημα «γεννά» πανδημίες

 

Λέανδρος Μπόλαρης

Επιμέλεια: Γιώργος Σταματόπουλος

Το καλοκαίρι σημαδεύτηκε και από την έκρηξη των κρουσμάτων της πανδημίας παγκοσμίως και στην Ελλάδα. Εν τω μεταξύ, στις αρχές Ιουλίου, μια μελέτη στην επιθεώρηση Nature Communications συμπέραινε ότι τα κύματα ζέστης «έχουν αυξηθεί σε διάρκεια, συχνότητα και ένταση» από τη δεκαετία του ’50 και η αιτία είναι η υπερθέρμανση του πλανήτη.

Ζούμε στην εποχή μιας ανεπανάληπτης περιβαλλοντικής καταστροφής, με την κλιματική αλλαγή να αποτελεί την πιο γνωστή εκδήλωσή της, αλλά σε καμιά περίπτωση τη μοναδική. Η πανδημία του Covid-19 δεν είναι απλά η «εκδίκηση της φύσης» που βρίσκεται έξω από την ανθρώπινη κοινωνία. Συνδέεται με πολλούς τρόπους με τον τρόπο που ο καπιταλισμός οργανώνει την παραγωγή και τη σχέση της ανθρώπινης κοινωνίας με τη φύση. Αυτή η έκδοση του Μαρξιστικού Βιβλιοπωλείου περιλαμβάνει κείμενα που καλύπτουν δύο θεματικές ενότητες και αναδεικνύουν αυτή τη σύνδεση.

Η πρώτη έχει να κάνει με την πανδημία του Covid-19. Σε αυτά τα κείμενα αναδεικνύονται οι ευθύνες των καπιταλιστών και των κρατών που υπηρετούν τα συμφέροντά τους για την εξάπλωση της πανδημίας και η σύνδεσή της με την περιβαλλοντική κρίση. Αντικαπιταλιστές επιστήμονες έχουν αναδείξει αναλυτικά τη συσχέτιση της «βιομηχανικής γεωργίας και κτηνοτροφίας», στην οποία επιδίδονται γιγάντιες πολυεθνικές, με την καταστροφή των δασών και τη δημιουργία των συνθηκών για το πέρασμα παθογόνων ιών από τα ζώα στους ανθρώπους.

Ομως, τα «κυκλώματα του κεφαλαίου» που προκαλούν αυτή την καταστροφή συνδέουν αυτές τις εταιρείες με όλες τις πτυχές του κυνηγιού του κέρδους. Γιγάντιες χρηματοπιστωτικές εταιρείες όπως η Goldman Sachs ή η JP Morgan χρησιμοποίησαν τα εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια που πήραν ως ενίσχυση με τη Μεγάλη Υφεση του 2008/09 για να διαφοροποιήσουν το «χαρτοφυλάκιό» τους. Κομμάτι αυτής της στρατηγικής ήταν να αγοράσουν μεγάλα πακέτα μετοχών σε κινεζικές εταιρείες agribusiness. Και βέβαια οι ίδιες τράπεζες είναι άμεσα δεμένες με τις τεράστιες πολυεθνικές της ενέργειας και των ορυκτών καυσίμων που έχουν το δικό τους μεγάλο μερτικό και στην καταστροφή των δασών και στην κλιματική αλλαγή.

Η δεύτερη ενότητα καταπιάνεται με όλα τα μέτωπα που μοιάζουν σαν ξεχωριστοί αγώνες, από την πάλη για να μη γίνουν οι βουνοκορφές «βιομηχανικά αιολικά πάρκα» μέχρι την πάλη ενάντια στις καταστροφικές εξορύξεις και την περιβαλλοντική καταστροφή της Αττικής και όχι μόνο. Η κυβέρνηση του Μητσοτάκη βαδίζει και σε αυτό το ζήτημα στα χνάρια του Τραμπ και του Μπολσονάρο. Ο «περιβαλλοντικός» νόμος του Χατζηδάκη είναι κομμένος και ραμμένος στα συμφέροντα των αρπακτικών της αγοράς που μαζί με τη φτώχεια και την ανεργία καταστρέφουν το περιβάλλον στο όνομα μιας «ανάπτυξης» που γίνεται άπιαστο όνειρο, για τους από πάνω.

Τα κείμενα αυτής της ενότητας συνδέουν αυτά τα μέτωπα με ένα κόκκινο νήμα: την πάλη ενάντια στο σύστημα του κέρδους και της περιβαλλοντικής καταστροφής. Το υπόβαθρο αυτής της σύνδεσης είναι η ανάλυση του Μαρξ και του Ενγκελς για την καταστροφική δυναμική του συστήματος που το χαρακτηρίζει όχι μόνο η εκμετάλλευση, αλλά και ο τυφλός ανταγωνισμός για το κυνήγι του κέρδους. Οπως θυμίζει ένα κείμενο, ήταν ο Μαρξ εκείνος που μίλησε για τη «μεταβολική ρήξη» που προκαλεί ο καπιταλισμός στη σχέση της κοινωνίας με τη φύση και υπογράμμιζε ότι «η καπιταλιστική παραγωγή, συνεπώς, αναπτύσσει την τεχνική και τον βαθμό συνδυασμού της κοινωνικής παραγωγικής διαδικασίας, υπονομεύοντας ταυτόχρονα τις αρχικές πηγές κάθε πλούτου - το έδαφος και τον εργάτη».

Η χρονιά που πέρασε σηματοδότησε το σημείο όπου τη σύνδεση ανάμεσα στο σύστημα της κρίσης και της ανισότητας με την περιβαλλοντική καταστροφή και τις πανδημίες άρχισαν να την κάνουν εκατομμύρια άνθρωποι. Τον Σεπτέμβρη του 2019, περίπου επτά εκατομμύρια διαδηλωτές και διαδηλώτριες πλημμύρισαν τους δρόμους σε κάθε γωνιά του πλανήτη –και στην Ελλάδα– και το σύνθημα που συνόψισε με τον πιο εύστοχο τρόπο τις ιδέες τους είναι το «Αλλάξτε το σύστημα - όχι το κλίμα». Οι διαδηλώσεις και οι απεργίες των εργαζομένων στην υγεία, την τέχνη, την εκπαίδευση, την τουριστική βιομηχανία και τόσους άλλους χώρους την περασμένη άνοιξη και το καλοκαίρι έκαψαν το χαρτί της Νέας Δημοκρατίας για «ομοψυχία» και «ατομική ευθύνη» με αφορμή την πανδημία. Και το ίδιο έκανε για κάθε κυβέρνηση η παγκόσμια αντιρατσιστική έκρηξη του Black Lives Matter.

Οι ιδέες που υπάρχουν στα κείμενα αυτού του βιβλίου είναι μια κληρονομιά απαραίτητη σήμερα στους αγώνες μας. Γιατί τους δίνει δύναμη ανοίγοντας τους ορίζοντες της συνολικής εναλλακτικής, μιας κοινωνίας απαλλαγμένης από τις «πολλαπλές αποτυχίες του καπιταλισμού», που θα έχει σαν κινητήρια δύναμη την ικανοποίηση των αναγκών και όχι το κέρδος. Για να χρησιμοποιήσουμε πάλι τα λόγια του Μαρξ από το «Κεφάλαιο»:

«Ακόμα και μια ολόκληρη κοινωνία, έvα έθνος, μάλιστα όλες οι σύγχρονες κοινωνίες μαζί παρμένες, δεv είναι ιδιοκτήτες της γης. Είvαι απλώς οι κάτοχοί της, οι επικαρπωτές της, και οφείλουν σαν boni patres familias [καλοί οικογενειάρχες] να την κληροδοτήσουν βελτιωμένη στις επόμενες γενεές... Ο κοινωνικός άνθρωπος, οι συνεταιρισμένοι παραγωγοί θα ρυθμίζουν ορθολογικά αυτή τους την ανταλλαγή της ύλης με τη φύση, θα την υποτάσσουν στον κοινό έλεγχο από μέρους τους, αντί να κυριαρχούνται από αυτήν σαν από μια τυφλή δύναμη, όταν θα την πραγματοποιούν με τη μικρότερη δυνατή δαπάνη δυνάμεων και κάτω από όρους αντάξιους και ταιριαστούς προς την ανθρώπινη φύση τους».

Πηγή: https://www.efsyn.gr/tehnes/ekdoseis-biblia/257400_otan-systima-genna-pandimies

Ο έλεγχος της τροφής σε έναν κόσμο με νέες ανάγκες και δυνατότητες

Του Αλέξανδρου Γαστεράτου

Διατροφική Κυριαρχία, αγροοικολογία, Κοινωνικά Υποστηριζόμενη ΓΕΩργία, είναι έννοιες που δεν συναντα κανείς καθημερινά, ενώ πολύ λίγοι είναι εξοικειωμένοι με αυτές. Ωστόσο στην πραγματικότητα αποτελούν ενεργές πτυχές της παραγωγής τροφίμων. Όχι μιας μαζικής παραγωγής για μαζική κατανάλωση, αλλά προτάσεις για μια διατροφή, που οι πολλοί θα ελέγχουν τι τρώνε και θα έχουν λόγο στην παραγωγή.

Η επισιτιστική ή αλλιώς διατροφική κυριαρχία, αποτελεί έναν όρο που αναδείχθηκε την δεκαετία του ‘90 και αποτελεί δημιούργημα του κινήματος «Via Campesina» (Αγροτικός Δρόμος), που ασχολείται και εκπροσωπεί μεταξύ άλλων τη μικρή γεωργική παραγωγή, τους νέους και τους ακτήμονες αγρότες.

Η διατροφική κυριαρχία δεν αποτελεί φυσικά την κυριαρχία μιας συγκεκριμένης διατροφικής συνήθειας ή τρόπου ζωής, πόσο μάλλον την επιβολή κάτι τέτοιου. Σημαίνει, όπως και άλλες έννοιες, για παράδειγμα και η λαϊκή κυριαρχία, τον έλεγχο πάνω σε κάτι που θα έπρεπε έμμεσα ή άμεσα να θεωρείται «δικό μας». Για αυτό και στην αγγλική γλώσσα η έννοια δεν μεταφράζεται ως Nutritional Domination αλλά ως Nutritional Sovereignty.

Στα μέσα λοιπόν της δεκαετίας του ‘90, οι αγρότες κυρίως της Λατινικής Αμερικής αντιλαμβάνονται ότι στον κόσμο ο οποίος οδεύει αλματωδώς προς την παγκοσμιοποίηση, καλλιεργούσαν για να διατεθούν τα προϊόντα τους υπερτοπικά και υπερεθνικά, ενώ οι ίδιοι είχαν ελάχιστα κέρδη από την παραγωγή.

Η διατροφική κυριαρχία ξεκινά από τον σπόρο τον οποίο θα φυτέψει ο αγρότης, για τον οποίο πρέπει να συμφωνεί η κοινότητα. Στη συνέχεια εξετάζονται μια σειρά παραμέτρων, όπως σε ποια γη θα φυτευτεί, σε ποιον ανήκει η γη, με τι μέθοδο θα την καλλιεργήσει ο αγρότης, με ποιον τρόπο αυτή η τροφή θα μετακινηθεί από εκεί που παράγεται μέχρι τον καταναλωτή, αν θα υπάρχουν μεσάζοντες και πόσοι θα ‘ναι, τι συνθήκες εργασίας θα έχουν όλοι οι άνθρωποι που συμμετέχουν εκεί, ακόμα και σε ποιον ανήκει το νερό που θα παρασχεθεί στην καλλιέργεια.

Ο έλεγχος της «γραμμής» παραγωγής της τροφής είναι στην πραγματικότητα υπόθεση περισσότερων ανθρώπων από όσους τώρα αφορά. Ο έλεγχος των μεθόδων καλλιέργειας, εργασίας στο χωράφι, ακόμα και συγκομιδής της σοδειάς, αποτελούν στοιχεία που αφορούν άμεσα τον καταναλωτή. Ωστόσο οι περισσότεροι άνθρωποι βλέπουν το προϊόν αυτό καθεαυτό, το λαμπερό του χρώμα και την τιμή που έχει, χωρίς να κοιτάζουν το μεγαλύτερο κόστος που έχει στην υγεία ή χωρίς να ενδιαφέρονται για το πώς έχει παραχθεί. Την ώρα μάλιστα που οι περιπτώσεις όπως αυτή της Μανωλάδας, σε σχέση με τις συνθήκες εργασίας και της Μονσάντο, σε σχέση με τη χρήση χημικών σκευασμάτων, αυξάνονται όσο η γη γίνεται εμπόρευμα, που πωλείται κατά εκτάρια σε μεγάλες εταιρείες παραγωγής ή ιδιοκτήτες μεγάλων εκτάσεων.

Ένα διαφορετικό μοντέλο παραγωγής – Ένα διαφορετικό μοντέλο ζωής

Τί τρώμε όμως; Πώς θα έπρεπε να λειτουργεί η παραγωγή; Είναι βιώσιμο ένα άλλο μοντέλο παραγωγής; Μπορεί ο απλός πολίτης να κυριαρχήσει και να ελέγξει τη διατροφή του από τον σπόρο ως το προϊόν στο ψυγείο του; Μια πρωτοβουλία από τη Θεσσαλονίκη λέει «φυσικά και μπορούμε». Το «Agroecopolis», ασχολείται μεταξύ άλλων με τη σύνδεση παραγωγού και καταναλωτή, βοηθώντας τους πρώτους να μπουν στο χώρο της γεωργίας και να χρησιμοποιούν αγρο-οικολογικές μεθόδους και τους δεύτερους να έχουν λόγο στο τι τρώνε, ελέγχοντας επί της ουσίας τη παραγωγή. Επιπλέον, επιχειρεί να δημιουργήσει δίκτυα τέτοια που να βασίζονται στις ανθρώπινες ανάγκες και σχέσεις.

Σε πρόσφατο δελτίο Τύπου της δράσης τους γράφουν αναλυτικά το πώς η ανάγκη για τις πρακτικές αυτές αναδείχτηκε ακόμα περισσότερο κατά τη διάρκεια του Lockdown και εν μέσω πανδημίας του SARS-COV2. Γεωργικά προϊόντα τα οποία έρχονταν στα χέρια των καταναλωτών καθαρίζονταν με νερό και σαπούνι προκειμένου να είναι σχετικά ασφαλή προς βρώση. Αυτό, γιατί η αλυσίδα από το χωράφι μέχρι τον καταναλωτή, σε περιπτώσεις τόσο μαζικής παραγωγής, όπως αυτής των προϊόντων που καταλήγουν στα ράφια των Super Market, είναι τεράστια. Επομένως το χάσμα ανάμεσα στον παραγωγό και τον καταναλωτή δεν επιτρέπει τον έλεγχο πάνω στο ίδιο το προϊόν.

Επίσης την ίδια ώρα που οι μεγάλες αλυσίδες εν μέσω πανδημίας κορονοϊού, αύξαναν τα κέρδη τους, οι μικροί παραγωγοί εκ των πραγμάτων αδυνατούσαν να πουλήσουν τα προϊόντα τους, καθώς βασίζονται κυρίως στην τοπικότητα. Έτσι λοιπόν εφόσον οι λαϊκές αγορές και τα καταστήματα που προμηθεύονται ντόπια προϊόντα είχαν αναστείλει τη λειτουργία τους, μεγάλα κομμάτια της παραγωγής παρέμεναν απούλητα και πολλοί αγρότες αδυνατούσαν να ανταπεξέλθουν οικονομικά.

«Η καθαρή τροφή, η εποχικότητα, η τοπικότητα και οι μικρές αλυσίδες εφοδιασμού τροφίμων μας προσφέρουν τη δυνατότητα να γνωρίσουμε τους παραγωγούς μας και να στηρίξουμε τις τοπικές οικονομίες. Η Κοινωνικά Υποστηριζόμενη Γεωργία μας προσφέρει το πλαίσιο πάνω στο οποίο δουλεύουμε. H ΚΥΓΕΩ είναι ένα δίκτυο διανομής τροφής που διευκολύνει τις συναλλαγές μεταξύ μικροπαραγωγών βιολογικών προϊόντων και ομάδων καταναλωτών, υπό την προϋπόθεση της διαφάνειας, της συνεργασίας και των άμεσων συναλλαγών μεταξύ καταναλωτών και παραγωγών. Πατώντας λοιπόν στις αρχές της ΚΥΓΕΩ δρούμε σε τοπικό επίπεδο, δουλεύουμε αλληλέγγυα, οργανωμένα και αποτελεσματικά ώστε να έχουμε πρόσβαση σε καθαρή, υγιεινή, εποχιακή τροφή όλο το χρόνο σε κάθε γωνιά της χώρας», αναφέρει μεταξύ άλλων το δελτίο Τύπου.

Super Market στη καραντίνα

Πράγματι οι μεγάλοι κερδισμένοι την περίοδο της καραντίνας αναδείχθηκαν τα Super Market. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με μετρήσεις της εταιρείας οικονομικών αναλύσεων IRI, την περίοδο 24 Φεβρουαρίου έως 10 Μαΐου 2020, σε διάστημα δηλαδή έντεκα εβδομάδων από την εμφάνιση κρουσμάτων κορονοϊού στην Ελλάδα, με βάση τα στοιχεία για τις ταχυκίνητες κατηγορίες τα κέρδη των Super Market, μόνο στην Ηπειρωτική Ελλάδα και τη Κρήτη, ανήλθαν σε 1,561 δισ. ευρώ για την περίοδο 24/02/2020-10/5/2020 σε σχέση με την περίοδο 25/02/2019-12/5/2019 οπότε και ανήλθαν σε 1,262 δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 23,7%.

Παράλληλα το μεγαλύτερο μερίδιο των αγοραζόμενων προϊόντων αποτέλεσαν τα τρόφιμα.

Μικρές κοινότητες – Ποιοτική τροφή

Η δημιουργία μικρών αγροτικών κοινοτήτων, που θα παράγουν και θα εμπορεύονται βάσει αποφάσεων συνέλευσης τα προϊόντα τους, αν και μη ιδιαίτερα διαδεδομένη πρακτική, δεν είναι νέο σχέδιο. Στην Ισπανία το «γαλατικό χωριό» της Μαριναλέδα είναι το απόλυτο παράδειγμα αγροτικού συνδικαλισμού, κολεκτιβοποίησης και συλλογικής διαχείρισης των προϊόντων.

Παρόλα αυτά στην υπόλοιπη Ευρώπη οι αγρότες περνούν πολύ δύσκολες μέρες, όταν οι τιμές της αγοράς πέφτουν. Σε πολλές περιπτώσεις αναγκάζονται να πωλούν τα προϊόντα τους σε τιμή κόστους ή και χαμηλότερα. Ωστόσο η συγκεκριμένη κατάσταση δεν είναι μονόδρομος. Η ακτιβίστρια και συμμετέχουσα στο Agroecopolis Τζέννυ Γκιουγκή μίλησε στο The Press Project, σχετικά με το πως μπορεί αυτή η κατάσταση να αλλάξει.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, βασικό σημείο αναφοράς είναι «αυτό το “όλοι μαζί”». Όπως εξηγεί, ο κάθε καταναλωτής μπορεί να εγγράφεται και να προπληρώνει για παράδειγμα μια αγροτική σεζόν. Στη συνέχεια, όπως σημειώνει, «θα βρεθούμε λοιπόν όλοι μαζί, αρκετά πριν ο παραγωγός, ή την περίοδο που ο παραγωγός είναι να ξεκινήσει να σπέρνει. Εκεί θα συναποφασίσουμε τι θα φάμε, τι θα μας ταΐσει. Τι σπόρους θα χρησιμοποιήσουμε.

»Ο παραγωγός λοιπόν μετά θ’ αρχίσει να καλλιεργεί και κάθε εβδομάδα ό,τι είναι έτοιμο το συγκομίζει, μας το φέρνει σε ένα σημείο και πάμε και το παίρνουμε. Ή σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να κανονίζουμε και κάποιο home delivery, σε ειδικές περιπτώσεις. Εμείς προκαταβάλουμε κάθε μήνα το ποσό που είναι να δώσουμε και έτσι στην ουσία και οι δύο πλευρές έχουν οφέλη». Με αυτό τον τρόπο, όπως μας λέει, για πρώτη φορά ο αγρότης «αισθάνεται μία σιγουριά και μία ασφάλεια, γιατί ξέρει ότι βρέξει χιονίσει εγώ έχω αυτές τις οικογένειες δίπλα μου».

Στόχος λοιπόν μέσα από το συνολικό αντι-παράδειγμα διάθεσης της τροφής, καλούμενο ως Κοινωνικά Υποστηριζόμενη ΓΕΩργία (ΚΥΓΕΩ), είναι να δημιουργηθούν αυτοί οι δεσμοί μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών, με τελικό σκοπό την απόλυτη βιωσιμότητα και την ποιοτική τροφή, με σεβασμό στη φύση και στον άνθρωπο.

Την ώρα που αναφορές σε «ανυπολόγιστη οικολογική καταστροφή», «καρκινογόνες ουσίες» και «καταστροφή της αγροτικής παραγωγής» αυξάνονται και στη χώρα μας, την ώρα που μια πανδημία πλανάται και θα πλανάται για αρκετά μεγάλο διάστημα, σύμφωνα με τα στοιχεία των λοιμωξιολόγων πάνω από τον πλανήτη, οι άνθρωποι βρίσκονται μπροστά σε νέα διλήμματα. Ένα εξ αυτών είναι το πώς θέλουν να τρέφονται. Η μαζική παραγωγή, με τους τόνους χημικών, μεσαζόντων, εταιρειών και δικτύων διανομής, αν και ιδιαίτερα αποτελεσματική όσον αφορά τις ποσότητες, δεν αφορά την υγεία των καταναλωτών. Παράλληλα, παρά την αφθονία τροφής στον δυτικό κόσμο, ή στον «Βορρά», το νότιο τμήμα του πλανήτη αντιμετωπίζει τεράστιες ελλείψεις σε τροφή και μεγάλες μερίδες ανθρώπων έρχονται καθημερινά αντιμέτωποι με τη πείνα.

Σήμερα, που η ανθρωπότητα βρίσκεται μπροστά σε μια νέα οικονομική κρίση, την οποία η πανδημία του κορονοϊού επιταχύνει, το υπόδειγμα του πιο αναγκαίου αγαθού για την ύπαρξη, το οποίο είναι η τροφή, αντιμετωπίζεται και πάλι ως εμπόρευμα, εξαιτίας του παγκόσμιου κυρίαρχου οικονομικού υποδείγματος. Όπως περιπαικτικά μας είπε και η Τζέννυ Γκιουγκή «δεν γίνεται άλλο. Οδεύουμε προς τον γκρεμό και είμαστε με τον φραπέ στο στόμα. Όντας και Θεσσαλονικιά να βάλω και το δικό μου στοιχείο μέσα. Λοιπόν, κατάλαβες; Αυτό το πράγμα με τρώει».

Οι συνθήκες επιβάλλουν η παραγωγή να πορευτεί σε άλλους δρόμους, να γίνει βιώσιμη και να σιτίζει ποιοτικά μεγαλύτερες ομάδες πληθυσμού. Στον δυτικό κόσμο έχουμε την επιλογή να διαλέξουμε πώς θα κινηθούμε, με πρακτικές που θα έχουν αντίκτυπο και στη μείωση της επισιτιστικής κρίσης στο νότιο ημισφαίριο. Η ερώτηση είναι αν θα χαθεί κι άλλος πολύτιμος χρόνος.

 *Οι φωτογραφίες του άρθρου αποτελούν ευγενική παραχώρηση του Agroecopolis και προέρχονται από κτήματα συνεργαζόμενων αγροτών.

Πηγή: https://thepressproject.gr/o-elegchos-tis-trofis-se-enan-kosmo-me-nees-anagkes-ke-dynatotites/?fbclid=IwAR2a3qGwTxHJyJumO5ItqFsimMhLWH4WZs1QAdbPfg4uwYTlUnWqA3ELqU8#.Xwr4Uar9axs.facebook